W świecie Żyrafy

Nie wychowujemy na jutro....

2012-03-11T08:20:00.000+01:00

Bez przemocy

2012-03-07T19:28:00.001+01:00

Miałam nie pisać o klapsach. Wielu już napisało i wydawało mi się, tzn. w dalszym ciągu wydaje mi się, że nic nowego nie powiem. Miałam nie pisać ale... życie pisze swoje scenariusze i czasem trudno przejść obok nich obojętnie.

Miejsce akcji: Osiedle, jakich wiele.

Czas: Kilka minut przed 15.00.

Bohaterowie:

On - poddający się sile grawitacji, nie taka znowu patologia.

Ona - mama szukająca kluczyków do samochodu w torebce bez dna.

Chłopiec - lat chyba 3.

Ja - mimowolny obserwator.

Scena 1:

Ona: Stój w miejscu. Nie podskakuj. Nie widzisz, że nie mogę znaleźć tych cholernych kluczyków.

Gdzie one są (sama do siebie). Głuchy jesteś. Nie ruszaj się (to już do Chłopca). Ile razy mam ci powtarzać.

Chłopiec zastyga w ruchu.

Ona (wygrzebawszy kluczyki): No rusz się, co tak stoisz. Wsiadaj do samochodu.

Chłopiec w podskokach zmierza do tylnych drzwi.

Ona wymierzając mu klapsa: Dość tego. Ja nie wiem dlaczego jesteś taki nieznośny. Dlaczego musisz być taki złośliwy.

Kiedy mały gramolił się na tylne siedzenie oberwał jeszcze raz.

Scena 2:

On: No i co go Pani bije?

Ona "udaje", że nie słyszy.

On: Nie dość, że jest Pani głupia, to jeszcze głucha.

Ona (mierząc go wzrokiem): Nie Pana sprawa.

On: Moja.

Opadła mi szczęka i z mimowolnego obserwatora stałam się obserwatorem świadomym, choć pewnie niektórzy nazywaliby mnie raczej gapiem :)

On (kontynuując): Niech go Pani bije dalej, to skończy jak ja.

Ona bez słowa wsiadał do samochodu ale nie przekręca kluczyka. Samochód nie odjeżdża. Odszedł za to On, a Ja wciąż stałam jak wmurowana.

Scena 3:

Ruszyłam i ryczę. Mam nadzieję, że Ona też. Wiem, że Ona też.

Można bez przemocy. Nawet gdy się ofiarą przemocy było. Tylko jakie są tego koszty?

Słyszę, że istnieje społeczne przyzwolenie na klapsy. Widzę, że dziecięce potrzeby traktowane są jak kaprysy. Czytam, że dzieciom trzeba stawiać granice, bo inaczej... Nie zgadzam się. To przecież wiecie.

Jest jeszcze coś, co być może będzie dla Was odkrywcze. Dla mnie było. "Z psychologicznego punktu widzenia powtarzające się kary cielesne niszczą naturalne mechanizmy adaptacji do sytuacji niebezpiecznych, którymi są ucieczka lub ochrona samego siebie, albowiem przed razami rodziców nie można ani uciec, ani się uchronić. Jeśli będzie musiało nagle stawić czoło jakiejś niebezpiecznej sytuacji, dziecko może znaleźć się w stanie zahamowania i odrętwienia, który spowoduje, że nie będzie mogło skutecznie się chronić" (Claude Didierjean-Jouveau "Rodzicielstwo bez przemocy")

O granicach

2012-03-03T23:59:00.000+01:00

Wracają jak bumerang: "Ona nie szanuje granic", "Musisz jej stawiać granice, bo inaczej...", "Jak tak dalej pójdzie, to wejdzie Ci na głowę". Zaczynam wątpić czy możliwe jest inne widzenie granicy niż tylko jako muru, którego ani przeskoczyć nie wolno, ani taranem go wziąć. Mam naprawdę dość tłumaczenia, że kiedy moja córka mówi "nie" to właśnie pokazuje gdzie leży jej granica. I że jeśli nie szanuje się jej "nie", to jakim prawem żąda się od niej szacunku dla cudzego "nie".

Mam dość powtarzania, że kiedy szanuje się dziecięce "nie chcę", "nie lubię", "nie podoba mi się", "nie smakuje mi", to wówczas uczy się dziecko szacunku dla granic drugiego człowieka. Dla jego: "jestem zmęczona, nie będę się teraz z tobą bawić", "nie lubię kiedy wspinasz się po mnie", "nie chcę abyś biła brata", "nie podobam mi się, kiedy pokazujesz język babci".

Czuję się bezradna, gdy po raz kolejny słyszę, że muszę jak ten Cerber pilnować Zo, bo w przeciwnym razie "nic dobrego z niej nie będzie". Nie chcę powtarzać jak stara płyta, że granice to nie zakazy i nakazy. Że kiedy moja córka zaczyna płakać, krzyczeć czy tupać, to zwykle dlatego, że jej granice zostały staranowane. Że nie został wzięta pod uwagę. Że nie została potraktowana poważnie. Naprawdę mam dość...

Całkiem niedawno dotarło do mnie, że ci którzy najczęściej przypisują Zo brak granic, sami mają kłopot ze swoimi granicami, zbyt szczelnymi lub z dziurami tu i ówdzie. To Juul napisał, że jeśli dzieci notorycznie łamią granice dorosłych, to problem leży po stronie dorosłych...

Bawmy się

2012-02-22T12:32:00.000+01:00

Dzieci rodzą się z potrzebą zabawy. To jedna z tych potrzeb, których nie można ich pozbawić. Zabawa jest dla dzieci naturalną forma poznawania świata i zbierania doświadczeń. Jest drogą, którą idzie się nie po to, by dojść w jakieś konkretne miejsce, ale by idąc – zatrzymać się tu i ówdzie, pobiec, zawrócić, usiąść i czekać.

Zo, jak każde dziecko uwielbia się bawić. Najchętniej (i najczęściej) robi to z eM, który niczego jej nie narzuca, nie podpowiada, nie wyręcza jej, a jedynie JEST. Uważny i zainteresowany. Prawie zawsze gotów podążąć za Zo, nawet wtedy, gdy ma za sobą bardzo pracowity dzień.

"Zazdroszczę" im tej relacji.

Pod presją

2012-02-18T07:30:00.000+01:00

Nowe blogowe wyzwanie, czyli będę pisać o książkach, które przeczytałam i którymi się zachwyciłam. Książki oczywiście będą o dzieciach i rodzicach :)
Tą przeczytałam jakiś czas temu i napisałam recenzję dla Dzikich Dzieci. Pomyślałam jednak, że pewnie nie wszyscy do niej dotarli i dlatego publikuję jeszcze raz.

„...zewsząd płynie jedno przesłanie: dzieciństwo jest zbyt cenne, by zostawić je dzieciom, a dzieci są zbyt cenne, żeby zostawić je samym sobie”, pisze we wstępie Carl Honore, autor książki „Pod presją. Dajmy dzieciom święty spokój!”, i wokół tej myśli buduje przerażający dla mnie obraz współczesnego dzieciństwa. Obraz, w którym nie ma miejsca na przytulanie pluszaków, puszczanie baniek mydlanych, bieganie za kolorowym motylem i siedzenie nad białą kartką papieru z kredką czekającą na wenę, czyli na to wszystko, co moja córka tak uwielbia. Czym więc wypełnione jest pierwszych kilkanaście lata naszych dzieci? Zajęciami sportowymi, artystycznymi, medytacyjnymi, językowymi, naukowymi, bo przecież talentu nie można zmarnować, umiejętności muszą być szlifowane, a to, co jeszcze słabe i nierozwinięte musi szybko dojrzeć, by nic nie przeszło obok nosa.

Oj, smutny to obraz. Smutny, bo odarty z dziecięcej pomysłowości, spontaniczności, radości, beztroskiej zabawy. Smutny, bo pozbawiony „małych przygód, tajemnych wypraw, drobnych wpadek i komplikacji, rozkosznej anarchii, momentów samotności czy nawet nudy”.

Autor choć pisze o dzieciach, rodzicach i społeczeństwach w różnych krajach i na różnych kontynentach, to konsekwentnie dowodzi, że dzisiejsze dzieci są przeciążone obowiązkami i dodatkowymi zajęciami, rodzice są zmęczeni i sfrustrowani ciągłym doglądaniem swoich pociech, a społeczeństwa traktują rodzicielstwo jako sport wyczynowy. Wspólnym mianownikiem naszych czasów jest projekt o nazwie „Dziecko Zarządzane”, który powstał po to, by realizować nasze Oczekiwania.

Carl Honore zestawia swoje ojcowskie doświadczenie z obserwacjami dzieci niemal na całym świecie, zasadami wychowania z ubiegłych stuleci lub innych kultur, czy wreszcie z różnymi badaniami i z tego zestawienia wychodzi mu, że w dzieciństwie nie ma miejsca dla dziecka, a jedynie dla rodzicielskiej wizji tegoż dziecka. Dziecka, które nie bawią się, a wykonują zadania. Dziecka rodziców pękających z dumy, bo córka tańczy w balecie, a syn dostał się na Harvard. A ja myślałam, że sensem dzieciństwa jest właśnie zabawa (?) Ale jest nadzieja. Przytoczone przez autora badanie wykazują, że delfiny i szympansy, czyli ssaki najbardziej skłonne do zabawy, mają największe mózgi, są wystarczająco sugestywne, by dać wreszcie dzieciom „święty spokój”. Podczas zabawy właśnie, a nie nauki, „tworzą się u zwierząt prawdopodobnie połączenia synpatyczne między neuronami mózgu”. I choć nie wiadomo czy na pewno tak jest, to wiadomo, że „niedostatek zabawy ma swoje skutki”, negatywne skutki.

Szczególne wrażenie zrobił na mnie rozdział poświęcony szkole. Pewnie dlatego, że jestem nauczycielem:) Carl Honore o szkole pisze jako o miejscu nieustającej rywalizacji, podsycanej zarówno przez nauczycieli, jak i rodziców, a nawet przez przyszłych pracodawców. Niemal z dnia na dzień do szkół wprowadza się więcej testów, więcej prac domowych, więcej zajęć pozalekcyjnych, no i oczywiście dłuższe siedzenie w szkolnej ławce, choć w tych samych szkołach trąbi się o rosnącej licznie dzieci krótkowzrocznych, niedosłyszących, ze skoliozą i apatią. Czasem też mówi się o szkolnej fobi. No cóż, trudno się dziwić. Jest jeszcze coś – szerzące się w szkołach ściąganie na testach. I przodują w tym wbrew powszechnym sądom nie najsłabsi, a najlepsi „Wszędzie na świecie szerzą się szkolne krętactwa – pisze autor - poczynając od rodziców, którzy za bardzo pomagają w odrabianiu prac domowych, a kończąc na uczniach, którzy ściągają prace z Interentu lub posługują się sms-ami podczas egzaminów”, i choć nauczyciele oburzają się, to sami często są źródłem owej nieczystej gry. Ilość robionych przez nich testów, zadawanych prac domowych i ocen cząstkowych w semestrze nie sprzyja przecież współpracy, a rywalizacji.

Wzorem zdrowego systemu edukacyjnego jest, zdaniem autora, Finlandia, gdzie dzieci rozpoczynają edukację dopiero w wieku 7 lat, wcześniej bawiąc się w przedszkolu lub w domu. Fiński rok szkolny jest krótki, a wakacje długie. Obok matematyki i historii wagę przykłada się także do muzyki, plastyki i sportu. Do 13 roku życia uczniowie nie otrzymują stopni (chyba, że poprosi o nie rodzic). Dostają za to opinie od nauczyciela i dokonują samooceny. Korepetycje prawie nie istnieją. Trudno uwierzyć, prawda?

Dlaczego tak blisko geograficznie nam kraj, jest tak odległy filozoficznie? Bo w Finlandii zdaniem niemieckiego eksperta od edukacji „nie patrzy się na dziecko jak na wiadro, które trzeba napełnić pięcioma, dziesięcioma cy piętnastoma lekcjami tygodniowo, a potem mierzyć za pomocą kolejnych testów. Nie można zmusić dziecka żeby dorastało szybciej po to tylko, żeby pasowało do naszego systemu, terminarza czy naszego ego. Trzeba dość do tego, jak dzieciom najwygodniej się uczyć. Wiele krajów o tym zapomina”. My o tym też nie pamiętamy. Nie wszyscy rzecz jasna. Przedszkola i szkoły montessori i waldorofskie pamiętają. Rodzice wybierający edukację domową – też.

Książka Carla Honore jest apelem o to, by dzieciństwo pozostawić dzieciom, nie wymagać od nich szybszego, niż przewidziała to Matka Natura, dorastania, nie planować dnia, tygodnia, roku wedle zasady „im więcej, tym lepiej”. By dać dzieciom oddychać ich własnym powietrzem.

Gorąco polecam.

Będę...

2012-02-12T18:34:00.004+01:00

Powiedziałem im,
że kiedy dorosnę
nie zamierzam być naukowcem
albo kimś kto czyta wiadomości w telewizji.
Nie, milion ptaków będzie latać przeze mnie,
będę drzewem.

Powiedzieli
nie możesz tym być, to niemożliwe.

Powiedziałem im,
kiedy dorosnę
nie chcę być pilotem samolotu,
tancerzem, prawnikiem ani …
nie, wielkie wieloryby będą we mnie pływać
będę oceanem.

Odpowiedzieli
to niemożliwe, nie możesz tym być.

Powiedziałem,
że nie zamierzam być DJ-em,
programistą, muzykiem ani specjalistą od urody.
Nie, strumienie będą płynąć przeze mnie, orły będą we mnie mieszkać,
będę pełen szczytów, skał, dolin i wodospadów
będę górskim łańcuchem.

Powiedzieli
nie możesz tym być, nie da się tym być.

Spytałem ich:czym według was jestem?
Powiedzieli: tylko dzieckiem,
a dzieci zawsze zostają
tymi, kim chcemy, żeby zostały.

Nie zrozumieli mnie.
Będę stajnią, jeśli zechcę, pachnącą świeżym sianem,
będę zapomnianą doliną, w której hasają jednorożce.
Nie wiedzą, że mogę spełnić każde pragnienie,
nie zauważyli, że koło siebie
mają czarodzieja.

Wszystkim Dzieciom i ich Rodzicom.

O uważności

2012-02-08T09:06:00.000+01:00

"Pamiętajcie, to matka, nie kto inny, uczy, przez rozwijanie wrodzonych zdolności potomstwa. W świecie zwierząt matki uczące swe młode polować nie udzielają dokładnie instrukcji "jak polować", bo młode mają to już we krwi. Uczą natomiast, czego się mają wystrzegać, na co zwracać uwagę, tego młode nie wiedzą dopóty, dopóki matka im nie pokaże, w ten sposób uruchamiając w nich wiedzę i wrodzoną mądrość" (Clarissa Pinkola Estes, Biegnąca z wilkami)

To rodzic, będąc uważnym na dziecko, rozwija wrodzoną uważność dziecka. Więcej tutaj.

Stały dostęp do rodzica czyli...

2012-02-04T20:36:00.001+01:00

Najpierw o tym czym stały dostęp do rodzica nie jest?
Na pewno nie jest:

24 godzinną obecność rodzica przy, czy choćby w pobliżu, dziecka;
byciem zwartą i gotową, do tańca i do różańca;
odpowiadaniem "tak" na każdą prośbę dziecka i mówieniem "tak", gdy myślimy "nie";
bliskością, która zagrania;
zaspakajaniem zachcianek dziecka;

Czym zatem stały dostęp do rodzica jest?

otwartością na dziecko;
gotowością przyjęcia dziecka w swoje ramiona niezależnie od tego, co się z nim akurat dzieje;
wypowiedzianym w szacunku dla dziecka "nie";
umiejętnością rozpoznawania potrzeb dziecka i zaspokajania ich;
wspieraniem dziecka w samodzielnym rozwoju;
graniem w jednej drużynie;
bliskość, która daje poczucie bezpieczeństwa;
autentyczną relacją, w której potrzeby każdego są tak samo ważne;

Stały dostęp do rodzica jest warunkiem poczucia bezpieczeństwa naszych dzieci.

Poczucie bezpieczeństwa

2012-02-02T06:50:00.003+01:00

         To, co daje dziecku poczucie bezpieczeństwa, to stały dostęp do rodzica. Tylko tyle. Stały dostęp do mnie i Zo będzie bezpieczna. Sama z sobą, z drugim człowiekiem, ze światem.
       Co oznacza stały dostęp? Moją gotowość do towarzyszenia Zo. Przyjęcie z otwartością jej zaproszenia do bycia obok, bycia z nią, bycia tuż, tuż. Oczywiste, prawda? Nic trudnego, czyż nie? W teorii na oba pytania zawsze odpowiadam twierdząco. W praktyce - przeważnie. Czasem jednak...
   Czasem, zdarzyło się wczoraj. ~~Durna~~ matka.

Mam prawo być zmęczona, sfrustrowana, zła, przygnębiona, mam prawo być nawet chora :). Mogę dążyć do zaspokojenia swoich potrzeb nawet wtedy, gdy potrzeby mojego dziecka nie są zaspokojone. Nie są, bo tu i teraz być nie mogą. Z przyczyn obiektywnych i subiektywnych. Mam prawo, mam prawo... powtarzam jak mantrę, a wyrzuty sumienia nie ustępują. Dlaczego? Bo "czasem" zapominam o tym, w co wierzę - dziecko często nie zna strategii na zaspokojenie swoich potrzeb i dlatego potrzebuje rodzica.
Wczoraj najpierw wydawało mi się, że Zo "sobie poradzi", potem liczyłam na pomoc z zewnątrz, w końcu postanowiłam wziąć sprawy w swoje ręce, a kiedy kładłam się spać z Zo usłyszałam: "muszę Cię przytulić, żebyś nie była już zła". Jajko mądrzejsze od kury.

Pozdrawiam.
~~Durna~~ matka (czasem).

Zo mnie nie słucha

2012-01-15T09:04:00.000+01:00

Zo mnie nie słyszy. Zdarza się. Ja mówię, Ona patrzy i nic. Nic się nie dzieje. Wygląda jakby moje dziecko nagle ogłuchło. Zwykle na krótką chwilę. Na kilka minut.

Jakiś czas temu postanowiłam spisywać okoliczności, w których moja córka przestaje mnie słyszeć (i tym samym słuchać). Okazało się, że lista owych okoliczności wcale nie jest taka długa, i że trudno się dziwić mojej córce.

Dzieci najczęściej nie chcą słuchać (czytaj: nie słyszą):

1. żądań,
2. potrzeb dorosłych,
3. tego, co uznają za "bełkot dorosłych"
4. krzyku dorosłych (o tym było tu)

Dzieci przestają słyszeć, by chronić siebie. To ich strategia. Skuteczna. Z nami dorosłymi jest chyba podobnie. Punkt 1 i 3 są wspólne dla Małych i Dużych. Ani ja, ani Zo nie reagujemy na żądania, nakazy, manipulację. Udajemy, że tego nie słyszymy, my dorośli. Dzieci rzeczywiście często nie słyszą żądania. Już nie słyszą, bo wielokrotnie przekonały się, że żądający rodzic nie szanuje ich odmowy. Nie raz wydawało mi się, że nie żądam, a proszę. Wydawało mi się! Prośba różni się od żądania tym, że odpowiedź "nie" jest tak samo dobrze widziana, jak "tak". Za "nie" dla mnie kryje się bowiem "tak" dla Zo. "Nie" dla mojej potrzeby oznacza "tak" dla potrzeby Zo. A w tym przecież nie ma nic niewłaściwego. Ja i Zo mamy takie same potrzeby i obie dążymy do ich zaspokojenia, tylko że Zo nie umie jeszcze zaczekać z zaspokojeniem swoich potrzeb. Za miesiąc będzie mieć dopiero 4 lata.

Zo żyje bardzo blisko swoich potrzeb. Jej potrzeby mają intensywny zapach, wyraźny smak i ostry kolor. Trudno ich nie zobaczyć. Dzieci muszą nauczyć się radzić sobie z tym, że nie wszystkie potrzeby mogą być zaspokojone. To nie jest łatwe zadanie. Trudno się więc dziwić, że nie ma w nich (jeszcze) miejsca na wzięcie pod uwagę potrzeb dorosłych.

"Bełkotu" politycznego, psychologicznego i rodzicielskiego też trudno słuchać. Ten bełkot tak wypełnia małżowinę uszną, że do mózgu nic już nie dochodzi.

Język osobisty naszych dzieci

2012-01-08T15:22:00.000+01:00

Po raz pierwszy z określeniem "język osobisty" spotkałam się w "Twoim kompetentnym dziecku" Jespera Juula. Taki język - zdaniem autora - buduje kontakt między ludźmi, choć opiera się jedynie na kilku prostych słowach: chcę, nie chcę, lubię, nie lubię, zgadzam się, nie zgadzam się... A może właśnie dlatego, że opiera się na kilku zaledwie słowach i na komunikacie "ja".

Doskonale pamiętam maleńką Zo i jej osobisty język. Nie miałam kłopotu z usłyszeniem jej potrzeb. Po pierwsze dlatego, że mój niemowlak jasno i wyraźnie komunikował co lubi, a czego nie lubi. Po drugie - odrzuciwszy popularne wówczas poradniki (czytaj: Hogg) "musiałam" zaufać swojej intuicji. Dobrze na tym wyszłam :)

Kiedy Zo chciała jeść zaczynała ssać swoją piąstkę lub moją brodę. Kiedy była śpiąca kwiliła, a gdy było jej za zimno lub za ciepło - płakała. Pluła, gdy dawałam jej zupę marchewkową, a mlaskała, gdy jadła brokułową. Uśmiechała się widząc twarz eM i prężyła, gdy brał ją na ręce inny członek naszej rodziny. Kiedy była maleńka nie było między nami konfliktów. Mała ze mną współpracowała.

Kiedy Zo stała się Toddlersem (anglojęzyczne określenie na dzieci w wieku 1-3 lata; szkoda, że nie ma polskiego odpowiednika) wciąż posługiwała się językiem serca, ale ja przestałam go respektować. To była czas, w którym nie szanowałam potrzeb mojego dziecka. Nie trwał aż trzy lata :) ale jednak trwał...

Wszystko zaczęło się od głośnego "nie", o którym kiedyś tu pisałam. Trudno było mi je zaakceptować, bo przecież pokój TRZEBA posprzątać zanim przyjdą goście, zęby MUSZĄ być umyte, jeśli nie chcemy dorobić się dziecięcej próchnicy, a obiad MA być zjedzony, bo się przy nim napracowałam.

Rozkazy, nakazy i używanie komunikatu "ty" budowały dystans między nami, utrudniały kontakt i kazały mi podejrzewać moją córkę o brak współpracy. To był trudny czas. Dla niej i dla mnie. Na szczęście, dla niej i dla mnie, mamy go już za sobą. I nie dlatego, że Zo przestała mówić: chcę, nie chcę, lubię, nie lubię... i tak dalej.

To jest okropne, nie chcę tej zupy
Nie chcę, żebyś tu wchodziła, to jest mój pokój
Chcę słodycza, mimo że ty się nie zgadzasz
Nie lubię tej bluzki, chcę tą z McQueenem
Daj mi mleko
Zostaw mnie tutaj, chcę się bawić

To osobisty język mojej córki, który akceptuję. Używam bardzo podobnego :) Szanuję Zo "chcę, nie chcę" i wspólnie z nią poszukuję rozwiązań, które będą nam obu służyć. Jeśli to niemożliwe, to przynajmniej takich, które będą jej służyć. Głęboko wierzę, że to nauczy moją córkę szanowania "chce, nie chcę" drugiego człowieka.

Znaleziony pod choinką

2011-12-26T19:31:00.000+01:00

Gabrysię i Roberta poznałam prawie trzy lata temu. Dziś jesteśmy przyjaciółmi, a eM jest ojcem chrzestnym Klary. Pod choinką znalazłam tekst napisany przez Gabrysię i postanowiłam się nim podzielić (za Jej zgodą).

"Dwa lata, czyli wiek odkrywania własnej tożsamości"

Tekst ten dedykuję wszystkim rodzicom pragnącym nawiązać prawdziwy kontakt z dzieckiem, stosującym język serca, empatii, także w sytuacjach ekstremalnych.

Mam na imię Gabriela. Jestem mamą dwuletniej Klary. Nosząc córkę pod sercem byłam w trakcie agresywnego leczenia chemioterapeutycznego, mimo tego córkę urodziłam zdrową!. Zmagam się z chorobą tkanki łącznej i nabłonkowej, w której posłuszeństwa odmawiają mięśnie; są dni kiedy najprostsze czynności (myci, pisanie, chodzenie, utrzymanie czegokolwiek...) są niewykonalne.

Dla dziecka częste pobyty mamy w szpitalu też są trudne. Jak sobie radzimy w naszej codzienności?

Staramy się, aby nasz kontakt mama - tata - córka był oparty na wzajemnym szacunku i zrozumieniu, budując pokojowe porozumienie. To wiele ułatwia. Nie musimy zgadzać się na wszystko, bo nasza córka chce wszystkiego sama doświadczać. Jednak możemy okazywać jej zrozumienie. Klara odkrywa teraz własną tożsamość i odrębność. Stara sprzeciwiać się wielu czynnościom, nawet takim, które lubi (nie mówimy, że to "bunt dwulatka"). Bawi się lalkami i samochodami (nie mówimy, że tym drugim bawią się tylko chłopcy). Nie musi siedzieć cicho bawiąc się lalkami, co dla niektórych oznacza bycie "grzeczną dziewczynką". Lubi zjeżdżalnie, nurkowanie i pływanie (nie mówimy, że to chłopięce zainteresowania). Niektórzy nazywają Klarę "żywiołem". My z mężem patrzymy na to inaczej. To szczęście, że dziecko tak się rozwija, ma zdrowe mięśnie, moc energii i odwagę.

Nasza Mała lubi też korale, biżuterię, torebki i buty na wysokim obcasie (których mam nie może nosić, ale widzi je u babci). Ma szeroki wachlarz zainteresowań.

Nasze spostrzeżenia są takie: trzeba podążać za dzieckiem, a nie za swoim wyobrażeniem (często coś jest pragnieniem rodziców, a nie dziecka). Klara nie wykonuje jak automat poleceń dorosłych. Jest mądra i kreatywna. Ona też ma swoje zdanie! 1 grudnia skończyła dwa latka.

Dzieci kochają nas bezgranicznie. Cokolwiek nieprzyjemnego robią, to nie po to, by uprzykrzyć nam życie. Każdy wiek rządzi się swoimi prawami, związanymi z etapami rozwoju. Dwulatek jest za mały, by zawile tłumaczyć mu, jakie mamy potrzeby i jeszcze wypytywać o jego. Jednak krótki komunikat, pokazujący, że nie chcę, nie mogę się na coś zgodzić i wyjaśnienie, dlaczego tak się dzieje, wystarczy.

Pomaga świadomość, że wszelkie zmiany musimy zacząć od siebie. Dopiero wtedy będziemy mogli zrozumieć pragnienia i potrzeby naszego dziecka. Także dwulatka. Zrozumienie siebie, "wgląd w siebie" to proces, to także ciężka praca, która jednak się opłaca!

Mało jest rzeczy niemożliwych samych w sobie; brak nam bardziej usilnego starania, aby się udało, niż środków.

Pozdrawiam wszystkich starających się rodziców, tych chorych i tych zdrowych.

A oto i Mądra Dwulatka:

Czas ludzi dobrej woli

2011-12-24T13:56:00.000+01:00

"To, co znajduje się przed nami i to, co znajduje się za nami, to nic w porównaniu z tym, co jest w nas. Kiedy to, co jest w nas wynosimy na zewnątrz, w świat, wtedy zdarzają się cuda." H.D.Thorau

Dni wypełnionych cudami...

Dlaczego nie krzyczę?

2011-12-22T12:20:00.001+01:00

Krzyku wystrzegam się jak ognia. Nie krzyczę, by moje dziecko nie ogłuchło. I nie o decybele idzie. Dzieci, na które się krzyczy (podobnie jak drzewa z mojej ukochanej książki "Wszystkiego, co naprawdę trzeba wiedzieć, nauczyłem się w przedszkolu" Roberta Fulghuma ) dla ochrony siebie przestają słyszeć.

Zo nie raz i nawet nie dwa razy była głucha jak pień. Patrzyła na mnie, kiwała nawet głową i nic do niej nie docierało. Na nic zdało się coraz głośniejsze mówienie. Moje dziecko było głuche. Nie słyszało moich słów, bo było przerażone. Przerażone dziecko nie słyszy. Gdzieś przeczytałam, że dzieje się tak dlatego, że w takich sytuacjach organizm dziecka zaczyna produkować zwiększoną ilość kortyzolu – hormonu nazywanego potocznie „hormonem stresu”. Myślę jednak, że jest w tym coś więcej.

Kiedy krzyczę zrywam kontakt. Nie tylko z drugim, ale także sama z sobą. Po krzyku zawsze dopada mnie poczucie winy, a w kącie już czai się myśl o nieudolności wychowawczej. Krzycząc zrywam nić łączącą moją głowę z sercem i trudno mi zorientować się o co tak naprawdę mi chodzi. I po jaką cholerę tak się wydzieram. Macie takie doświadczenie?

Idą święta, idą święta

2011-12-13T21:16:00.000+01:00

... i z półek sklepów z artykułami dziecięcymi w ręce nerwowo rozglądających się dziadków i rozsądnych - na pierwszy rzut oka - rodziców, spadają książeczki, gry, maskotki, samochody i lalki. Bez paniki. Towaru nie zabraknie. Magazyny i hurtownie wypełnione są po brzegi, a i tak wszystko rozejdzie się jak świeże bułeczki. Wszak Boże Narodzenie to jeden z bardziej dochodowych dla handlu okresów.

   Świat konsumpcjonizmu, w którym przyszło nam żyć, nie ma względu na rasę, płeć i wiek. To najbardziej tolerancyjny świat, jaki znam. Co więcej, w tym świecie dzieci znaczą więcej niż dorośli. Nie ma lepszych klientów niż dzieci. Dzieci bowiem "chcą". Chcą to i to, i tamto, i to też, bo przecież tak niewiele jeszcze mają. A dorośli? Kochają swoje dzieci i często są przekonani, że należy odpowiadać "tak" na "chcę". Przeważnie "tak", choć za "chcę" nie kryje się potrzeba, a zachcianka.
    Rodzic musi stanąć w tym świecie na wysokości zadania jeśli zamierza wspierać poczucie wartości i kształtować poczucie estetyki swojego dziecka. Rodzic w tym przypadku wie lepiej, a przynajmniej powinien wiedzieć, że "nie wszystko złoto, co się świeci", mimo, iż dzieciaki piszczą na widok właśnie tego, co głośne, pstrokate i posypane brokatem (wybaczcie, proszę, to uproszczenie).
     Tylko dzisiaj w hipermarkecie widziałam pięciu rodziców, którzy choć nie mieli na to ochoty (wskazywały na to wszystkie znaki na niebie i ziemi), to sięgnęli do portfela uginając się pod "chcę, chcę, chcę". I niestety, choć Ci Malcy dostali, to czego chcieli, to nie dostali tego, czego potrzebują. Czasu, uwagi, bliskości.
       Istnieją stosy badań, które pokazują, że w kulturze konsumpcji dzieci (podobnie jak dorośli) walczą z depresją, zaburzeniami w relacjach, niską samooceną, chorobami ciała i ducha. Dzieci, które dostają za dużo mają kłopot z dokonywaniem wyborów, wyrażaniem oczekiwań, nazywaniem uczuć i potrzeb. Carl Honore w książce "Pod presją. Dajmy dzieciom święty spokój!"przytacza wyniki badań J.Schora, profesora socjologii, które pokazują, że "mniejszy udział w kulturach konsumpcyjnych oznacza zdrowsze dzieci, natomiast większy prowadzi do pogorszenia się stanu zdrowia psychicznego".

Mam już za sobą rozmowy o świątecznych prezentach dla Zo. Trzy lata zaczynają procentować. Babcie i dziadkowie, ciocie i wujkowie, ci przyszywani także, jeśli mają wątpliwość czy kupić to, co właśnie jest w bożonarodzeniowej promocji, co bije po oczach z pierwszych stron gazet, co reklamują wszystkie stacje telewizyjne, dzwonią i pytają. I za to jestem im bardzo wdzięczna.

Ten post zgłosiłam do konkursu, który zorganizował Ten Blog, choć nie jest ani o zabawkach, ani o zabawie. W moim odczuciu jest o czymś więcej i o czymś ważniejszym. Zobaczymy co powiedzą organizatorzy :)

To nie ja...

2011-12-06T06:27:00.000+01:00

Nasze Maluchy dzisiaj cały dzień będą spotykać św. Mikołaja i zrywać z rozmachem świąteczny papier, bo potem skakać, piszczeć, ściskać i całować. Do Was, Rodzice Mikołaj też dzisiaj zawitał. Oto prezent dostarczony przez Agnieszka Stein, która pojawiła się na blogu po raz pierwszy ale nie ostatni. Mam nadzieję :)

Czy zdarzyło Ci się kiedyś drogi czytelniku powiedzieć coś, a za kilka minut żałować, że to powiedziałeś? Albo krzyknąć na dziecko, choć już w momencie wypowiedzenia ostatniego słowa wiedziałeś, że to nie był dobry pomysł? A może pamiętasz sytuację, gdy zadawałeś sobie po raz kolejny pytanie: co mnie podkusiło?

Jeśli tak, to na pewno nie jesteś w swoich doświadczeniach odosobniony. Nasz umysł nie jest tak uporządkowany i racjonalny jak chcielibyśmy wierzyć. Nasza zdolność podejmowania świadomych decyzji odnośnie każdego zachowania nie zawsze jest taka oczywista.

Parę lat temu naukowcy wykonali taki eksperyment. Poprosili kilka osób, żeby zdecydowały czy chcą nacisnąć przycisk prawą czy lewą ręką. Mogły wybrać dowolnie, miały tylko zapamiętać, kiedy podjęły decyzję. Okazało się, że na podstawie wskazań aparatury, którą dysponowali badacze mogli oni przewidzieć jaką decyzję podejmie dana osoba na siedem sekund wcześniej niż wynikało to z jej własnych słów. Decyzja mogła być jeszcze cofnięta, możliwa była zmiana zdania, ale impuls do działania powstawał nieświadomie.

To i inne badania dotyczące pracy mózgu odsłaniają wiele jego sekretów i każą nam się zastanawiać nad pozornie oczywistymi dla nas prawdami. Lecz w tym momencie najciekawsze wydają się być wnioski jakie z badań na temat mózgu i jego rozwoju można wyciągnąć w odniesieniu do dzieci.

Czy zdarzyło ci się drogi czytelniku, że miałeś wrażenie, że twoje dziecko działa w sposób pozbawiony logiki? Mi do głowy przychodzi historia kilkuletniego chłopca, który w zimnym październikowym dniu wmaszerował w ubraniu do ogrodowego basenu pełnego wody. Logika i cierpliwość zawodzi też często rodziców gdy po raz pięćdziesiąty mówią dziecku, czego ma nie robić, a ono robi, przeprasza, żałuje i… robi to po raz kolejny.

Złośliwość, zwracanie uwagi… to najdelikatniejsze słowa, które przychodzą w takiej sytuacji do głowy. A przecież w odniesieniu do dzieci jak mówi przysłowie: nie warto tłumaczyć złą wolą tego, co można wytłumaczyć niedojrzałością.

Niedojrzałość ta polega na tym, że mechanizm, który sprawia, że nie zawsze realizujemy każdy szalony pomysł, który nam przyjdzie do głowy, że czasem gryziemy się w język zanim coś powiemy, że liczymy do dziesięciu zamiast wybuchnąć nie działa od urodzenia. Wszystkie te i inne jeszcze strategie samokontroli w mózgu dziecka muszą się dopiero wykształcić. A mają na to… 25 lat. Tyle czasu potrzeba człowiekowi, żeby część kory mózgowej bezpośrednio odpowiedzialna za hamowanie impulsów dojrzała do pełni sprawności.

Zrozumiałe jest więc, że dziecko będąc jeszcze na początku tej drogi nader często daje się ponieść emocjom, impulsom, pragnieniom, które w jego świadomości pojawiają się tak naprawdę „nie wiadomo skąd”. Dzieci nawet czasem mówią o tym: moja ręka to zrobiła, ja nie wiem jak, samo się stało. Kiedy mamy do czynienia z naprawdę małym dzieckiem (2-3 letnim) to ono może nawet nie wiedzieć, że jest coś takiego jak decyzja i wybór. Po prostu pojawia się impuls i dziecko działa. Mózg potrzebuje wiele czasu i odpowiednich, przyjaznych warunków, żeby rozwinąć w pełni umiejętność samokontroli. A i tak, jak napisałam na początku, nie jest ona w stu procentach skuteczna.

Jeśli więc drogi czytelniku robisz czasami coś, czego później żałujesz a potem wybaczasz to sobie, spróbuj taką samą co najmniej miarą mierzyć swoje dziecko, które naprawdę nie robi nic ze złej woli i specjalnie. Ono potrzebuje wiele miłości i czasu, żeby jego mózg nauczył się mówić „stop”.

Pozdrowienia od Mikołajka i ode mnie :)

Agnieszko, dziękuję Ci za ten tekst. Często będę do niego wracać.

Jestem zielona

2011-12-03T19:41:00.001+01:00

Jestem zielona z zazdrości. Zazdroszczę tym mamo, które trzymają w ręce "Poradnik dla zielonych rodziców", a pod sercem noszą swoje pierwsze dziecko. Stop. eM zagląda mi przez ramię i każe zacząć inaczej.

Ok. Jeszcze raz.

Jestem zielona ze szczęścia. Trzymam w ręku "Poradnik dla zielonych rodziców", a w pokoju obok bawi się Starsza Siostra
6 tygodniowego Rodzeństwa.

Kiedy urodziłam Zo na tapecie była Tracy Hogg. Sięgnęłam do niej ale ostatecznie nie strawiłam, bo czytając kolejne teorie wszystko we mnie wyło z bólu. Wyło i szukało czegoś innego. Na próżno. Na półkach księgarni był podobny chłam. Same tytuły odstraszały: Jak wychować grzeczną dziewczynkę. Jak przekonać Twoje dziecko do jedzenia. I kto tu rządzi. Poradnik sfrustrowanych rodziców. Jak przechytrzyć dziecko. Nie miałam wyjścia. Zaufałam intuicji i całkiem nieźle na tym wyszłam, choć wciąż pamiętam powód każdej uronionej łzy. I te wyrzuty sumienia. Spokój przyszedł dopiero dwa lata temu, kiedy po raz pierwszy przeczytałam o Porozumieniu bez Przemocy.

Poradnik Reni Jusis i Magdy Targosz traktuję jako dopełnienie mojej intuicji i PbP :) Przedstawiony przez Dziewczyny i ich Gości Świat jest moim Światem, choć trudno mnie nazwać eko mamą. Kto jednak wie kim będę, gdy na świat przyjdzie Rodzeństwo Starszej Siostry :)

           Ten Zielony Poradnik nie jest poradnikiem, czyli zbiorem rad na temat wychowania dzieci. Duży ukłon w stronę Autorek. To raczej zbiór pewnych spójnych myśli, idei, propozycji i inspiracji, wśród których każdy znajdzie coś dla siebie. Mamy oczekujące na Maleństwo przeczytają tutaj o zaletach naturalnego porodu i właściwościach swojego mleka. Rodzice niemowlaka znajdą praktyczne informacje dotyczące karmienia piersią, masażu, filarów rodzicielstwa bliskości czy polskiego języka migowego dla dzieci. Przyznam szczerze, że rozdział o bobomigach to moje wielkie odkrycie (choć nie usłyszałam o nim po raz pierwszy) i nowa fascynacja. Przeczytałam go aż trzy razy :). Dla lepszego zapamiętania :) I pewnie wrócę do niego latem i sprawdzę czy działa, a potem napiszę o tym post :)
          Rodzice starszych dzieci mogą skorzystać z zamieszczonych w Poradniku przepisów na zdrowe posiłki, receptur na naturalne kosmetyki dla całej rodziny i propozycji kreatywnych zabaw bez konieczności nabycia plastikowych, często drogich, gadżetów.

         I ta myśl przewodnia - można żyć bliżej natury i w zgodzie z naturą, czyli w zgodzie z samym sobą. Bliżej siebie samego.

źródło: dzieci są ważne

Lubię ten Poradnik nie-poradnik. I będę go pożyczać Oczekującym Mamom.

Uszy szakla i żyrafy

2011-11-27T23:15:00.000+01:00

Dawno temu, pisząc post o Żyrafie i Szakalu, obiecałam, że napiszę o tym, co te dwa zwierzaki słyszą. Dotrzymuję słowa :)

Szakal, który na co dzień osądza, analizuje i uogólnia, nie ma łatwego życia. To, co dociera do jego uszu często jest dla niego raniące, bo niezaspokaja ani jego potrzeby kontaktu, ani wspólnoty (a jak wiadomo człek to istota społeczna, a szakal nie jest tu wyjątkiem). Szakal skupia się przede wszystkim na uczuciach, często tych, które Rosenberg nazywa rzekomymi, czyli takich które pochodzą z głowy, a nie z serca. A "rzekome uczucia" zrywają kontakt więc biedaczek zostaje sam.

Inaczej miewa się Żyrafa, której strategia mówienia i słuchania opiera się na spojrzeniu na drugiego człowieka, a także na siebie, przez pryzmat potrzeb. Nawet jeśli jej potrzeby nie zastają zaspokojone, potrafi podtrzymać relację z drugim.

Szakala uszy odbierają słowa innych jako atak, wyrzut, krytykę, ocenę, osąd itp. Do uszu Żyrafy te same słowa dotrą jako ból, frustracja, bezsilność, czyli jako niezaspokojona potrzeba.

Każdy z nas może mieć uszy Szakala i Żyrafy do wewnątrz lub na zewnątrz. W tym pierwszym przypadku słyszane słowa stają się lustrem w którym widzę swoje wady (szakal) lub uczucia wywołane niezaspokojonymi potrzebami (żyrafa). Mając uszy na zewnątrz usłyszę niekompetencje innych (szakal) lub ich niezaspokojone potrzeby (żyrafa)

Dość teorii. Zdradzę Wam jak zasłyszane tu i ówdzie słowa odbiera mieszkający we mnie Szakal, a jak jego współlokatorka - Żyrafa.

"Ile razy mam Cię prosić, żebyś nie zostawiała jedzenia w samochodzie"

Szakal (z uszami do wewnątrz) - "Jaka ja głupia jestem. Przecież to nic trudnego wyrzucić ogryzek"

Szakal (z uszami na zewnątrz) - "Czepiasz się. Nic takiego się nie stało. Gadasz o ogryzku, a nie masz czasu jechać na myjnie. Tobie się nie chce umyć samochodu, a mi wytykasz, że jakiś durny ogryzek zostawiłam"

Żyrafa (z uszami na zewnątrz) - "Kiedy mówisz mi, że zostawiłam jedzenie w samochodzie, to czy jesteś poirytowany, bo chciałbyś być usłyszany za pierwszym razem? Chciałbyś żebym brała Twoje prośby pod uwagę?"

"Nie wiem czy mogę Ci zaufać, bo ostatnim razem kiedy Cię poprosiłem o taką małą przysługę, Ty powiedziałaś, że nie możesz tego zrobić, bo masz wiele rzeczy na głowie, a przecież to nie było nic takiego"

Szakala (W) - "Nie można mi ufać, skoro nie znajduję czasu by pomóc przyjacielowi"

Żyrafa (W) - "Kiedy słyszę, że nie można mi zaufać, to czuję ból, bo ważna jest dla mnie relacja z drugim".

"Zobaczysz to dziecko Ci wejdzie na głowę. Będziesz jeszcze płakać przez te nowe metody wychowawcze. Dziecko powinno wiedzieć, gdzie jest jego miejsce. Naczytałaś się tych książek i Ci się wydaje, że wiesz co robisz".

Szakal (Z) - "To nie Twoja sprawa jak wychowuję Zo. Jak patrzę na Twoje dzieci to mam wątpliwości czy wiesz co to w ogóle jest wychowanie. Zajmij się lepiej swoją rodziną, bo widzę, że wiele rzeczy wymaga tam naprawy"

Żyrafa (W) - "Te słowa wywołują u mnie złość, bo potrzebuję zaufania do moich matczynych kompetencji"

"Po co będziesz zakładać firmę. Masz pracę, stałą pensję, a wiesz, że działalność gospodarcza to nic pewnego. Poza tym jak ty to sobie wyobrażasz. Nie masz oszczędności, masz małe dziecko, nie masz doświadczenia w prowadzeniu firmy"

Szakal (W) - "Ma rację, to beznadziejny pomysł. Jak w ogóle mogło mi się wydawać, ze dam radę to zrobić. Nie mam przecież pojęcia o prowadzeniu firmy. Znowu mi się wydawało nie wiadomo co"

Żyrafa (Z) - "Czy kiedy mówisz, żebym nie zakładała firmy, to czy niepokoisz się o mnie i o Zo? Martwisz się czy będę miała wystarczająco dużo czasu, by zatroszczyć się o Zo i jej potrzeby?"

"Nie chcę się z Tobą bawić. Nigdy już nie będę się bawić z Tobą. Będę się bawić tylko z Tatą"

Szakal (Z) - "Uspokój się w tej chwili. Ja też nie mam ochoty na zabawę z taką nieznośną dziewczynką"

Szakal (W) - "Co ze mnie za matka, ze moje własne dziecko nie chce się ze mną bawić. Oczywiście znowu jestem tą złą. eM świetnie wie jak się z nią bawić, a ja oczywiście wszystko psuję"

Żyrafa (Z) - "Zo jesteś zła, bo chciałabyś się bawić w to, co sama wymyślisz?"

Żyrafa (W) - "Jest mi smutno, bo potrzebuję być blisko Zo, także wtedy, gdy się bawi"

Miłego oglądania :)

Słowa to okna (a czasem mury)

2011-11-23T17:40:00.000+01:00

W twoich słowach słyszę wyrok,
Czuję się osądzana i odprawiona.
Zanim odejdę, muszę się upewnić,
Czy właśnie to chciałeś mi rzec?
Nim się poderwę do obrony,
Zanim przemówię z bólem lub strachem,
Zanim zbuduję mur ze słów,
Powiedz, czy mnie nie myli słuch?
Słowa to okna, a czasem mury,
Skazują nas, ale też wyzwalają.
Kiedy mówię, kiedy słyszę,
Niech bije ze mnie miłości blask.
Pewne rzeczy koniecznie chcę powiedzieć,
Bo tyle dla mnie znaczą.
Jeśli z moich słów nie wynika, o co mi idzie,
Czy pomożesz mi wyrwać się na wolność?
Jeśli zabrzmiały, jakbym cię chciała poniżyć,
Jeśli poczułeś, że mi na tobie nie zależy,
Spróbuj wsłuchać się w nie głębiej
I dotrzeć do uczuć, które są nam wspólne.
Ruth Bebermeyer

Trudności dziecka

2011-11-19T19:02:00.000+01:00

Kiedy Zo przeżywa jakieś trudności wystrzegam się, jak diabeł święconej wody, racjonalnego tłumaczenia, zapewniania, że jutro będzie lepiej, że do wesela się zagoi. Kiedyś już o tym pisałam - "Po pierwsze - wspieraj" . Wracam do tematu bo, wciąż słyszę dorosłych tłumaczących dzieciom, że nie powinny czuć tego, co czują.

Kiedy Zo przeżywa trudności - wspieram ją, czyli...

dostrzegam jej uczucia i ukryte za nimi potrzeby i staram się je zaspokoić (jeśli to możliwe i jeśli nie dzieje się to kosztem potrzeb innych);
akceptuję ją taką jaka jest (o tym pisałam wielokrotnie), choć momentami bywa to bardzo trudne. Akceptuję jej wszystkie uczucia, te kolczaste też, nawet jeśli mnie kłują, bo jestem już Duża i potrafię sobie z tym poradzić. Jeśli kłują inne dzieci zabieram ją w miejsce, w którym Zo będzie bezpieczna;
pozwalam jej mówić (to dla mnie bardzo trudne, bo jak mówi eM nie mam dziennego limitu słów), bo wiem, że moja córka potrafi znaleźć najlepsze dla siebie rozwiązanie. Jeśli go nie znajdzie na pewno poprosi mnie o pomoc. Poza tym wiem (dlatego, że jestem Duża), że lepszy od gadania jest przykład;
słucham jej empatycznie, czyli zapominam o sobie :) ;
nie wydaję jej poleceń, nie żądam (kiedy żądam Zo ma dwa wyjścia - poddać się albo walczyć), a proszę (a Zo może powiedzieć "tak" lub "nie").

Zo nie jest łatwa w obsłudze (tak od czasu do czasu donoszą mi niektórzy), ale gdzieś usłyszałam, że dostajemy takie dzieci, jakimi potrafimy się zająć. Więc się nią "zajmuję", także wtedy gdy przeżywa trudności. Zwłaszcza wtedy. "Zajmuję" tak jak umiem najlepiej :)

Budujemy kontakt

2011-11-16T20:45:00.001+01:00

Zapraszam na warsztaty Rodziców, którzy chcą budować kontakt z dziećmi. W czasie czterogodzinnych warsztatów zajmiemy się następujacymi kwestiami:
1. Budowanie kontaktu w oparciu o 4 kroki Porozumienia bez Przemocy
2. Komunikaty zrywające kontakt
3. Dobrodziejstwo dziecięcego "nie"
4. Co nieco o granicach

Więcej informacji znajdziecie na stronie Mufinki

Zapraszam. Monika

Po co mi to NVC?

2011-11-14T00:24:00.000+01:00

Przed epoką NVC mój świat był przeważnie czarno-biały. Niegrzeczne dzieci pokazywały język swoim rodzicom. Niewychowana młodzież nie ustępowała miejsca w tramwaju Starszym Paniom, a nie-dżentelmeni nie przepuszczali kobiet w drzwiach.

Przed epoką NVC nawet jeśli dostrzegałam jakieś szarości to z odpowiedzią przychodziła mi Amerykańska Szeptunka, wkładająca Malucha 34 razy do łóżeczka w ciągu jednej nocy lub rodzima Super Niania, nagradzająca dzieci naklejkami za dobre zachowanie. I choć to coś, co nazywamy intuicją krzyczało i waliło pięściami nie godząc się na powyższe metody wychowawcze, to zbyt słabe ciało czasem popełniało grzech.

Jakiś czas temu obserwując poirytowaną mamę ciągnącą przez pasaż płaczącego chłopca napisałam takiego smsa do przyjaciółki: "Po co mi to całe nvc? Kiedyś było łatwiej, teraz widząc płaczącego malca i sfrustrowaną mamę mam gulę w gardle. Za łzami widzę potrzebę decydowania, bycia branym pod uwagę; a za złością - potrzebę współpracy. Po co mi to całe nvc?". Odpowiedź przyszła bardzo szybko: "Żeby Tobie i Zo było lepiej".

Jest nam lepiej. I liczba mnoga nie jest tu żadnym nadużyciem. Wiele zawdzięczam NVC. I sobie w NVC. Żyje mi się lepiej, bo nauczyła się, że "należy zaspokajać potrzeby dziecka, ale nie wolno wyrzekać się własnych. Kto bowiem neguje własne potrzeby, wkrótce poczuje, że życie go przerasta - a winę zrzuci na dziecko" (oczywiście Juul. Wybaczcie. Zakochała się w nim:)). I Zo dzięki temu też żyje się lepiej.

Pasowanie i Latająca Maszyna

2011-11-12T13:28:00.000+01:00

Rano było Pasowanie Przedszkolaków. Było uroczyście, rodzinnie, wzruszająco.

Wczoraj się rodziła, a dziś jest przedszkolakiem. Czy to oznacza, że jutro będzie uczennicą, pojutrze studentką, a za miesiąc...?

Za szybko rośnie moja Mała Córeczka.

Po południu było kino i "Latająca Maszyna". Było plastycznie, muzycznie, momentami zachwycająco. Choć przeczytałam kilka zniechęcających recenzji poszłyśmy.

Mnie zachwyciło połączenie animacji komputerowej z lalkową i zdjęciami aktorskimi. Sonety Chopina pięknie wkomponowano w te obrazy. Zo zachwyciła tytułowa Latająca Maszyna i tańczące wokół niej i bohaterów filmu kolorowe płatki kwiatów. Mojej córce zdecydowanie bardziej podobała się pierwsza część filmu (anonimowana), w której pozostawiona u cioci Dziewczynka znajduje na podwórku kamienicy stary fortepian, który ożywa oblany jej łzami (tęskni za tatą) i zabiera ją w podróż po Europie Chopina.

Druga część nie cieszyła się zainteresowaniem żadnej z nas. Zapracowana mama zabiera swoje dzieci na chopinowski koncert, podczas którego nie rozstaje się z telefonem komórkowym. Zakochana w muzyce Chopina Dziewczynka i jej Brat, ruszają w taką samą podróż, jaką odbyła Anonimowana Dziewczynka. Po co? By przemierzyć szlak Chopina (w encyklopedycznym skrócie) i wylądować w warszawskich Łazienkach.

Wracając do domu Zo ani słowem nie wspomniała o Dziewczynce i jej Bracie. Całą drogę natomiast mówiła o Latającej Maszynie. Padło nawet pytanie: "Czy Mikołaj mógłby mi dać taką Maszynę?".

Klub Oddychających Mam :)

2011-11-11T19:51:00.001+01:00

I My i Wy wreszcie się doczekałyśmy :)

Klub Oddychających Mam ma swoje forum. Mamy nadzieję, że każdy znajdzie tutaj przestrzeń, by Oddychać pełną piersią.

Zapraszamy www.kluboddychajacychmam.pl

Nie chwal mnie

2011-11-06T08:05:00.002+01:00

Dlaczego NIE (?), skoro zdaniem większości poradników, psychologów, nauczycieli i innych "autorytetów", ma ogromną siłę motywującą, rozwija dziecięce skrzydła, pomaga w kształtowaniu samooceny i daje poczucie bezpieczeństwa.Dlaczego NIE (?), skoro pochwala jest jasnym komunikatem dla dziecka: to, co robisz jest ok i podtrzymuje właściwe zachowanie dziecka, a jej brak - eliminuje te niewłaściwe. Dlaczego NIE (?), skoro dziecko "często nagradzane i chwalone stara się być jeszcze lepsze". Dlaczego NIE?
Jest kilka powodów, dla których wystrzegam się chwalenia Zo, choć bez dwóch zdań zależy mi, by moja córka była zmotywowana, miała wysokie poczucie wartości i czuła się bezpiecznie. Więcej, zależy mi by Zo szanowała potrzeby innych ludzi i brała je pod uwagę. Dlaczego więc nie chwalę (jeśli, to sporadycznie; stare wciąż jest żywe), skoro pochwała sprawi, że moja córka będzie "jeszcze lepsza"?
Z kilku powodów. Pochwała:

wyzwala hormony związane z przyjemnością, od których dzieci uzależniają się (za Juulem), a to oznacza, ze w dłuższej perspektywie dzieci będą robić to, co chcą dorośli. Przyznacie, że to niebezpieczny kierunek;
zawiera ocenę i wartościujące sądy, a to na pewno nie sprzyja poczuciu wartości, które oparte jest o czynnik zewnętrzny. Co zatem stanie się z poczuciem wartości dziecka, gdy pochwał zabraknie? Nie chwalone będzie zdezorientowane;
wycofana staje się karą (za Ojcem King Konga. Dziękuję);
sprzyja kształtowaniu motywacji zewnętrznej. Dziecko zrobi to, o co je prosimy dlatego, że chce być zauważone, nie dlatego, że sam tak zdecydowało. taka motywacja nie jest skutecznym motorem działań (szybko można się o tym przekonać, wystarczy, że Maluch ruszy do szkoły);
wykorzystywana jest do zaspokojenia potrzeb rodzica, nie dziecka. Chwalimy naszą pociechę, która posprzątała pokój przed pójściem spać, bo to zaspokaja naszą potrzebę porządku (chcemy żeby utrzymywała porządek w pokoju - i nie ma w tym pragnieniu nic złego, tylko strategia, która wybraliśmy, to manipulacja)
w postaci: "jesteś świetny", "doskonale", "wspaniały gest". "odważna dziewczynka", "niezwykle miły chłopiec", "zawsze mogę na ciebie liczyć", "jesteś taki pomocny" itp. itd. zamiast prawdziwej radości (chwilowa może wystąpić), stawia dziecko pod presją sprostania wymaganiom rodzica. A poza tym te przymiotniki to przecież etykiety;
uczy manipulacji. Nie każda. Nie zawsze. Nie wszystkie dzieci. Ale...dziecko chwalone za codzienne szczotkowanie zębów, któregoś wieczoru, kiedy będzie zmęczone, zniechęcone i złe na cały świat, może po zamknięciu drzwi łazienki włączyć szczoteczkę elektryczną i odczekać kilka minut. Czy na pewno o mycie zębów chodzi w relacji z dzieckiem?
wprowadza rywalizację między rodzeństwo;
...

Jeśli NIE pochwała, to co? Dostrzeganie, branie pod uwagę, wspólne świętowanie, wspierające towarzyszenie. To, co ważniejsze od pochwały, to bliskość, niewartościująca uwaga i wspólne przeżywanie radości i smutków.

Warto przeczytać. Dostałam od Empatycznej Psycholożki i podaję dalej.

Pozdrawiam.

Nie nagradzaj mnie

2011-11-01T00:57:00.005+01:00

Mamo, popatrz co dostałam. Byłam dzisiaj najgrzeczniejsza ze wszystkich dzieci i Pani dała mi nagrodę.
Tato, zjadłem w przedszkolu cały obiad. Czy masz dla mnie niespodziankę?
Mamo, chciałabym mieć taką dużą, dmuchaną piłkę, jaką mamy w przedszkolu. Czy kupisz mi ją, jeśli nie będę płakać u dentysty.
Mamo czy jak będę grzecznie bawić się na placu zabaw, to kupisz mi żelki?
Babciu czy wiesz, że będziemy wybierać Najlepszego Przedszkolaka, czyli takiego, który we wszystkim jest najlepszy. I on dostanie jakąś super nagrodę.
Pani powiedziała, że pięknie maluję, dlatego mój rysunek wisi na tej tablicy (dodam, że na tablicy wisiało tylko 7 rysunków, a to państwowe przedszkole)
Tato, Pani dała mi naklejkę, bo zjadłem buraczki.

To wszystko podsłuchałam ubierając Zo w przedszkolnej szatni. Moja córka jest nawet autorką jednej z tych wypowiedzi. :)

Nagrody, pochwały, oklaski są głównie po to, "by zachęcić dziecko do właściwego postępowania i utrwalić jego pozytywne zachowania". Tak podaje jeden z serwisów adresowanych do rodziców. Tamtejsza pani psycholog przekonują, że nagradzane dziecko nabiera wiary w siebie, zaufania do swoich możliwości, czuje się akceptowane i kochane. I że nawiązuje się niezwykle trwała więź między tym, który ofiaruje, a tym, który otrzymuje.

Sorry, mnie nie przekonała. Chwalenie mojego dziecka staje mi kością w gardle. I nie ma znaczenia kto je chwali. Dławię się nawet wtedy, gdy ten Wewnętrzny Kudłaty Ktoś, używa moich ust, by nagrodzić Zo.

Marshall Rosenberg twierdzi, że nagradzając nasze dzieci używamy tej samej siły i przewagi, którą kierujemy się karząc je. W wychowaniu, które jest mi takie bliskie nie na karach i nagrodach opierają się relacja, ale na wzajemnym zrozumieniu i szacunku dla potrzeb.

Nagradzając Zo psuję ją. To już wiem. I pewnie dlatego tak się jeżę. Nagroda to pewien fortel. Dostaniesz ją jeśli zrobisz to lub tamto. Taka strategia pozbawia dziecko wewnętrznej motywacji ("po co robić coś, skoro nic za to nie dostanę"), narusza poczucie wartości ("nie jestem taki dobry jak myślałem. Gdybym był znów dostałbym nagrodę"), uczy materializmu ("w zeszłym roku za świadectwo z paskiem dostałem iphona, więc w tym roku chciałbym...") i nie szanuje uczuć i potrzeb dziecka ("jak nie będę płakał przy pobieraniu krwi, to pojadę z tatą do McDonalda").

Polecam książkę "Punished by Rewards" (Ukarani przez nagrodę) autorstwa Alfie Kohn. Niestety dostępna tylko w języku angielskim. Tutaj znajdziecie wywiad z autorem.

Nie karz mnie

2011-10-25T20:15:00.004+02:00

O tym, że karząc dzieci rodzice stosują siłę i przewagę, chyba nikogo przekonywać nie muszę. Zdarzają się jednak w moim otoczeniu rodzice, którzy przekonują mnie (zazdroszczę im determinacji), że czasem można, a nawet trzeba ukarać dziecko, że czasem kara jest ok. Kiedy jest ok?

Zdaniem niektórych, czyli nie wszystkich, kara jest "sprawiedliwa", gdy jest dostosowana do wieku dziecka, adekwatna do przewinienia i wymierzona z uwzględnieniem wrażliwości dziecka. Czujecie tę dość pokrętną argumentację? Tych "gruboskórnych" sadza się więc na karnym jeżyku, a wrażliwcom serwuje się upomnienie lub smutną minę mamy.

Pozostanę przy swoim - kara krzywdzi Małego Człowieka i dlatego nie ma takich okoliczności, w których zgodziłabym się na ukaranie dziecka. Karząc nadużywamy władzy. A dokąd nadużywana władza prowadziła w przeszłości, wszyscy wiemy.

Dla mających wątpliwości przytoczę argumentację mojej córki. Wracając z przedszkola rozmawiałyśmy o tym, co wydarzyło się w ciągu dnia. Zo opowiedziała mi (po raz kolejny) o tym, że Kuba zabiera dzieciom zabawki, że bije Wiktora, że nie słucha Pani, że w czasie obiadu siedzi sam przy stoliku ponieważ pluje jedzeniem. Powiedziała też, że Pani dzisiaj była bardzo zdenerwowana i powiedziała do Kuby, że jeśli będzie taki niegrzeczny, to w końcu wyrzuci go z sali (czyli ukarze go). Zo zauważywszy, że wtedy Kuba będzie jeszcze bardziej zły, zapytała mnie: "Czy Pani nie może przytulić Kuby, tak jak Ty mnie przytulasz, kiedy jestem zła?".

Czy nie możemy przytulać dzieci, kiedy jest im trudno, zamiast wierzyć, że karząc zmienimy ich zachowanie? Dzieci nie robią nam na złość, nie podejmują działań by nas denerwować, wkurzać, by krzywdzić innych. Jeśli dzieci robią coś, co przykleja im łatkę "niegrzeczny", "złośliwy", "nieposłuszny", "krnąbrny" , to dzieje się tak, ponieważ czują się skrzywdzone, niezrozumiane, niezauważone czy nieakceptowane. Robią tak, ponieważ nie potrafią inaczej powiedzieć nam dorosłym: "hej, tutaj jestem", "zauważ mnie", "chcę, żebyś się o mnie zatroszczył". Za każdym "niegrzecznym" zachowaniem dziecka stoi jakaś konkretna potrzeba, zwykle niezaspokojona potrzeba, która w ten sposób o sobie przypomina.

Istota wychowania według NVC nie polega na tym, aby stłamsić, wytłumić, zmusić do posłuszeństwa Małego Człowieka. Istota NVC leży w zaufaniu do Dziecka i wspieraniu go, zawsze.

O zabawie

2011-10-22T15:37:00.002+02:00

Wbrew temu, co mówią reklamy (niestety pojawiły się już pierwsze bożonarodzeniowe) dzieci nie muszą posiadać ani nowej kolekcji kloców lego, ani Barbie Fashionistas, ani Złomka, aby „ich dzieciństwo miało kolory”. To, czego na pewno potrzebują dzieci to spontanicznej zabawy i towarzysza wspólnych wędrówek, przygód i szaleństw. W zabawie wszak chodzi o to, by się bawić. A bawić można się wszędzie i wszystkim. Na przedpokoju, ustawiając w szeregu buty, które zamierzają przemierzyć świat w wzdłuż i wszerz, oczywiście wskakując na nogi naszej pociechy. W poczekalni u lekarza, rozkładając kolorowe ulotki, by przedostać się na drugą stronę rwącego potoku, gdzie miauczy głodny kotek. W drodze z przedszkola do domu, chowając się za każde drzewo, by ukryć się przed Panem w kapeluszu, który chyba ma ochotę na przedszkolny podwieczorek.

Gdyby poprosić dorosłych, kiedyś dzieci, by stworzyli listę zabawek wszech czasów, to myślę, że czołowe miejsca zajęłyby:

patyki, te grube i cienkie, krótkie i długie
kamienie i kasztany, orzechy, żołędzie
piasek, woda i błoto
patelnia, pokrywka, łyżka i chochla
stół, krzesła i koc
pudełko po butach i sznurek
kolorowe nici do maszyny i guziki

Z takich zabawek można wyczarować niezwykłą opowieść i barwny świat. To najbardziej kreatywne zabawki jakie znam. Takimi bawiłam się 30 lat temu, i takimi uwielbia dzisiaj bawić się moja córka.

Pozdrawiam.

Po pierwsze: Wspieraj

2011-10-16T16:47:00.001+02:00

Kiedy dziecku jest trudno, to rolą rodzica jest udzielenie mu wsparcia, a nie zapewnianie, że wszystko będzie dobrze, że to nic takiego, że za chwilę przestanie boleć, że życie takie jest - raz na wozie, raz pod wozem. Dziecko nie potrzebuje logicznego wyjaśnienia, a wsparcia. Przekonałam się o tym nie raz, a mimo to wciąż zdarza mi się tłumaczyć Zo. Zdarza mi się też oczekiwać od niej zrozumienia, dla siebie, dla sytuacji.

Tłumacząc płaczącemu trzylatkowi, że musi iść do przedszkola tak, jak mama i tata muszą iść do pracy, nie zmniejsza się jego bólu rozstania. Pokuszę się nawet o stwierdzenie, że tłumaczenie może go zwiększyć. Mówiąc siedmiolatkowi, który nie chce siedzieć z Karolem w ławce, że w klasie wszyscy muszą się lubić, nie sprzyja się budowaniu wspólnoty. Podając dziecku powody, dla których powinno się dzielić zabawkami, nie nauczy się go dzielenia.

Zo jest dzieckiem, które mocno przeżywa rozczarowanie, frustrację, ból. Zdarzają się dni, w które mam ochotę nie widzieć tych uczuć. To te dni, w które sama jestem sfrustrowana, zmęczona, zabiegana. W takie dni najchętniej zamknęłabym oczy, zatkała uszu i schowała się pod kołdrą. Dlaczego tego nie robię? Dlaczego zanim nakryje głowę kołdrą wysyłam eM do Zo? Ponieważ wiem, że jeśli dziś ją będę wspierać, szanować jej uczucia i słowa, to jutro Zo odda to światu.

Dzisiaj mimo, że nie byłam ani zmęczona, ani sfrustrowana, miałam ochotę uciec gdzie pieprz rośnie. Z mojej córki wylazł BARDZO KOLCZASTY STWÓR. Wył i rzucał się bardzo, bardzo długo. A z każdą kolejną minutą coraz trudniej było mi być wspierającym rodzicem. A jednak udało się. Jak? Nie mam zielonego pojęcia. Tym większy to powód do świętowania, prawda?

Wyniki Candy

2011-10-16T12:21:00.001+02:00

Dzień zaczęliśmy od losowania...

Broszkę wysyłam do...

Gratuluję :)
Proszę o kontakt mailowy.

Rodzicielstwo Bliskość

2011-10-09T23:16:00.003+02:00

Tegoroczny Międzynarodowy Tydzień Bliskości odbywa się pod hasłem Świat nieograniczonych (roz)wiązań.

W całej Polsce odbywają się wykłady i warsztaty, które promują ideę Rodzicielstwa Bliskości. Ponieważ u nas - niestety - nic się nie dzieje (a może nie dość się przyłożyłam do poszukiwań), to postanowiłam wziąć sprawę w swoje ręce :) Znam takie miejsca w okolicy, które choć nic specjalnego na Ten Tydzień nie zaproponowały, to w ofercie mają Bliskość. Czy będę podawać ich nazwy? Nie muszę (to nie jest sponsorowany post). Są obecne na blogu. To miejsca, stworzone przez ludzi, którzy wspierają rodziców w nawiązywaniu bliskich relacji z dzieckiem. Nie pouczają, nie radzą, nie mają gotowych odpowiedzi. Nie mówią, co robić, jak i kiedy, ale kładą rękę na ramieniu, gdy coś nam nie wychodzi, wspólnie z nami szukają odpowiedzi i najlepszych rozwiązań, proponują alternatywę dla autorytarnego rodzicielstwa.

I mnie się marzy takie miejsce :)

Znam też Blogujących Rodziców, którzy pisząc o swojej Przygodzie z Dzieckiem w roli głównej, promują ideę Bliskości.

Ich polecać też nie muszę :)

Rodzicielstwo Bliskości to nie metoda czy sposób wychowania, to styl i filozofia życia. To przekonanie, że Mały znaczy tyle samo, co Duży.

W Tygodniu Bliskości życzę sobie i Wam trwania w Bliskości.
Z Dzieckiem i Mężem/Partnerem (Żoną/Partnerką).
Z Przyjaciółmi i Znajomymi.
Z Ludźmi i Światem.

W Tygodniu Bliskości ogłaszam candy :) Do wygrania broszka. Taka jak na zdjęciu lub w ulubionej kolorystyce. Żeby ją dostać, napiszcie proszę, czym dla Was jest Rodzicielstwo Bliskości. Losowanie 16 października.

Uściski w Tygodniu Bliskości.
Monika

"Nie" z miłości, moje "nie"

2011-10-06T20:39:00.002+02:00

"Wiele matek skorzystałoby, wyzwalając się od poczucia winy i wyrzutów sumienia, kiedy mówią NIE. Skorzystałyby na tym także ich dzieci. Wyrzuty sumienia powodują bowiem, że nasz przekaz staje się mętny, a to z kolei prowadzi do konfliktów - bo dziecko nie wie, czego się trzymać, nie otrzymuje jednoznacznych TAK i jednoznacznych NIE"
/Jesper Juul/

Nie jest łatwo. Codziennie muszę podejmować decyzję dotyczącą mówienia "nie". Potrzebom Zo chciałabym mówić "tak". Zawsze. I nie chodzi mi o to, że zawsze chcę je zaspokajać. Czasem po prostu nie mogę. Chodzi o to, że zawsze chcę je widzieć. Zależy mi na tym, by moja córka czuła, że traktuj ją poważnie, że jej potrzeby są dla mnie ważne. W moim odczuciu to najlepsze, co mogę jej dać. W przeciwnym razie Zo będzie czuła się nieważna.

Nie jest łatwo. Nie dlatego, że codziennie mówię jej "nie" (przynajmniej kilka razy), ale dlatego, że codziennie muszę za to moje "nie" brać odpowiedzialność. Bez poczucia winy. Bez wyrzutów sumienia. Spokojnie. Pewnie. Bezpiecznie dla mnie i dla niej.

Moje "nie". W drodze z przedszkola.

Zo: Mamo, jak chcę jeszcze zostać na placu zabaw (po godzinie zabawy). Nie chcę iść do domu

Ja: Słyszę, że miałabyś ochotę tutaj jeszcze zostać.

Zo: Tak, chcę tu zostać. Mamo, chcę tu zostać. Zostaniemy? (potrzeba zabawy wciąż była niezaspokojona. Trudno się dziwić. Dzieci uwielbiają się bawić)

Ja: Zo, nie mogę tu zostać dłużej. Muszę wrócić do domu, bo za chwilę przyjdzie do mnie koleżanka.

Zo: Nie chcę. Ja chcę zostać, słyszysz?

Ja: Słyszę Kochanie.

Zo: Zostaniemy? Jeszcze tylko 5 minut?

Ja: Nie. Nie zostaniemy. Proszę, to twój plecak. Idziemy.

Zo: Koleżanka nie jest twoją córką. Ja nią jestem (musiałybyście widzieć moją minę na te słowa; dzieci są niesamowite). Buuuuuu...... Nie chcę iść z tobą. Chcę do taty. Gdzie jest mój tatuś... Chcę do tatusia.

Powiedziałam "tak" mojej potrzebie i "nie" potrzebie Zo i musiałam za to wziąć odpowiedzialność. Tym razem nie miałam poczucia winy. Idąca trzy kroki za mną Zo nie była mi kulą u nogi. Dlaczego? Ponieważ moje "nie" było prawdziwe. Nie kryła się za nim ani władza rodzicielska, ani wygoda czy lenistwo, ani tym bardziej manipulacja. Owo "nie" było stanowcze, ale wypowiedziane z szacunkiem. Widziałam potrzebę Zo i ona to czuła (po 20 metrach szłyśmy już obok siebie, a po kolejnych 20 Zo wzięła mnie za rękę).

Na koniec oczywiście Jesper Juul: Kiedy nie możemy powiedzieć NIE - a przynajmniej tak się czujemy - pozostaje nam wybór spośród trzech równie niezadowalających możliwości: powiedzieć TAK bez przekonania, skłamać albo zrezygnować.

Międzynarodowy Dzień Empatii

2011-10-02T00:13:00.002+02:00

Czyli idealny powód do napisania kolejnego postu :) Postu o tym, czym empatia jest i czym na pewno nie jest.

Niejednokrotnie słyszymy zdania typu: "doskonale cię rozumiem", "wiem, co czujesz", "wiem jakie to dla ciebie trudne i bolesne", "gdybym był na twoim miejscu to też byłbym zrozpaczony", "nie martw się, wszystko się jakość ułoży" itp. itd. Znacie to? Pewnie tak. I założę się, że nawet jeśli w trakcie rozmowy poczułyście się zrozumiane, jeśli przez kilkanaście minut było lepiej, to po zamknięciu drzwi za Waszym rozmówcą, ból, smutek, gniew zostały z Wami na dłużej.

Któregoś wieczoru po warsztatach o empatii nagle stało się dla nas jasne, dlaczego w tych wszystkich sytuacjach, kiedy ludzie chcieli się o nas zatroszczyć, zamiast ukojenia pojawiała się frustracja, narastająca z każdą minutą. Zamiast bycia wysłuchaną i zrozumianą, dostawałyśmy jako odpowiedź "historię z życia wziętą". Dlaczego? Bo empatią nie jest:

doradzanie ("ja na twoim miejscu poszedłbym do szefa i wyjaśnił całą sytuację")
pocieszanie ("nie smuć się, nie zamartwiaj się, takie jest życie")
analizowanie ("no tak, to musiało się tak skończyć, gdybyś stawiała granice swoim dzieciom - tak jak ci to z ojcem mówiliśmy - to dzisiaj nie miałabyś tych problemów")
przytaczanie własnych historii ("wiem, wiem, że to musi być bolesne. Pamiętam co przeżywałam kiedy mój mąż powiedział, że się wyprowadza")
współczucie ("bardzo mi przykro, że to cię spotkało")
zadawanie pytań zaspakajających naszą ciekawość ("no dobrze, ale wiesz o jaką kobietę chodzi, domyślasz się kto to może być? ładna czy brzydka?)

Czym zatem empatia jest? Według Rosenberga empatia to "pełne szacunku rozumienie tego, co w danym momencie doświadczają inni". To stan "oczyszczenia naszego umysłu i słuchania innych całym sobą".

Empatyczne słuchanie zakłada takie bycie przy mówiącym, które daje mu możliwość wypowiedzenia się bez bycia ocenianym i analizowanym. Mówiący przy empatycznym słuchaczu doświadcza ulgi i zaczyna odkrywać potrzeby ukryte za łzami, wrzaskiem, apatią czy bezsilnością. Mówiący zaczyna rozumieć siebie, a to sprawia, że odnajduję siłę, która pozwala mu wstać i "iść, ciągle iść w stronę słońca". Zajmując się samym słuchaniem, możemy być bardzo pomocni.

Empatyczne mówienie to mówienie bez osądzania i doradzania. Bez diagnozowania. To mówienie o uczuciach i ukrytych za nimi potrzebach, tych zaspokojonych wywołujących euforię, i tych niezaspokojonych, które doprowadziły do łez. To, co jest najważniejsze to mówienie o swoich uczuciach i potrzebach, i zgadywanie, domyślanie się uczuć i potrzeb tego drugiego. Nic nie wiem, jedynie zgaduję, bo jak pisze Marshall "nie trzeba odgadnąć. Trzeba zgadywać człowieka".

Oddychanie wspiera empatyczne towarzyszenie drugiemu. Oddycham, by nie wypytywać, nie podnosić na duchu, nie wyjaśniać, nie pouczać. To kolejny powód, dla którego powstał Klub Oddychających Mam. Napiszcie proszę jak idzie Wam Oddychanie?

Pozdrawiamy. Monika i Ewelina

O co chodzi z tym manipulowaniem?

2011-09-29T08:51:00.005+02:00

Mamo, ostatni raz... nowości w słowniku mojej córki. Najpierw usłyszałam i uznałam, choć nie rozumiałam. Potem pomyślałam i zrozumiałam. Zo chce być brana pod uwagę. Chce być usłyszana. Chce współuczestniczyć. Współdecydować. Iść w swoją stronę.

Niektórzy uważają, że Zo sprawdza, testuje, manipuluje. Nie zgadzam się. To, co robi moja córka to poszukiwanie strategii na zaspokojenie swoich potrzeb. Myślicie, że to to samo? Według mnie, nie.

Kiedy przypisujemy dzieciom manipulacje, testowanie, to niemal natychmiast stajemy na straży rodzicielskiego autorytetu, odbierając bardzo osobiście wrzaski, płacz, trzaśnięcie drzwiami. To, co w takich momentach mamy do zaoferowania dzieciom, to konsekwencja, często za wszelką cenę. Konsekwencja, która w dostępnych na rynku poradnikach wychowawczych jest odpowiedzią na większość pytań i wątpliwości. Przyjrzyjcie się tylko tytułom, a będziecie zaskoczeni.

Twoje dziecko nie zjadło całego obiadu? Bądź konsekwentna - nie daj mu kolacji, niech idzie spać głodne. Maluch nie chce iść do przedszkola? Powiedz stanowczo "nie", bo inaczej będziesz z nim siedzieć w domu do 5 roku życia, no może do 6, bo władza właśnie szykuje się do wyborów... Twoja córka chce żebyś na górskiej wycieczce wziął ją na barana? Bądź stanowczy. Powiedz, że jest już duża, że ma dwie nogi tak jak ty, że uprzedzałeś, co ją czeka. Uczyń z wycieczki wojskową ścieżkę zdrowia, bo przecież jeśli ustąpisz, jeśli nie będziesz konsekwentny, to następnym razem będziesz ją niósł na rękach do przedszkola i z przedszkola.

Kiedy porzucimy mit konsekwencji jako antidotum na wychowawcze bolączki, to szybko okaże się, że nasze dziecko zwyczajnie nie lubi fasoli (źródła żelaza), a i ty też przecież za nią nie przepadasz. Nie chce iść do przedszkola, bo musi siedzieć obok Kamila, który szczypie i zabiera zabawki. Prosi o wzięcie na barana, bo jest trochę zmęczone i bardzo znudzone wijącą się wśród wysokich drzew ścieżką. Przecież stąd nic nie widać.

       Zo nie testuje, nie manipuluje, więc ja nie muszę być konsekwentna :) I co więcej nie będę mieć poczucia winy, że to... z powodu braku mojej konsekwencji :)
   Kiedy Zo nie chce sama włożyć butów, to szuka ze mną kontaktu, potrzebuje bliskości. Kiedy mówi, że nie chce iść dzisiaj do przedszkola, to chce mi opowiedzieć o tym, co w przedszkolu ją przeraża. Chce być wysłuchana. Kiedy odsuwa talerz w czasie niedzielnego obiadu u dziadków mówiąc: "ohyda", to chce być zauważona. Jest przecież najmniejsza, a rozmowa toczy się ponad jej głową.
       Kiedy dzisiaj rano Zo "obraziła się na mnie", bo do jajecznicy dałam jej łyżeczkę, a nam widelce, to chciała być potraktowana tak samo, jak jej rodzice. Chciała być ważna. Czy to manipulacja?

O pożytkach płynących z niekonsekwencji napisała Agnieszka Stein, empatyczny psycholog. Gorąco polecam artykuł.

Dziecko Aniołek

2011-09-25T20:32:00.002+02:00

czyli - zdaniem mojej ulubionej psycholog - ślepa uliczka ewolucji :)

Dlaczego "ślepa uliczka ewolucji?". Na początku, kiedy powstawał nasz gatunek, Dzieci Aniołki, - czyli te, które od urodzenia były bardzo spokojne, mało płakały, nie miały problemów z zasypianiem, nie protestowały, kiedy przenosiło się je z miejsca na miejsce i konsekwentnie nie domagały się niczego - były zjadane przez mieszkające w sąsiedztwie drapieżniki. Tak było.

A dziś? Nie tylko nikt takich dzieci nie zjada, ale jeszcze są dumą swoich rodziców i obiektem zazdrości okolicznych mam. Dziecko Aniołek to pożądany towar. Niemal przez wszystkich. Przez debiutujących rodziców i tych pojawiających się na scenie po raz drugi. Przez dziadków, ciocię, sąsiadów, panie w osiedlowym sklepie, spacerowiczów w miejskim parku, pasażerów autobusów i innych. Któż nie chciałby wszak dziecka wiecznie uśmiechniętego, łagodnego, jasno komunikującego o co mu chodzi? Któż nie chciałby dziecka, które wszystko zjada z talerza, "godzinami" bawi się w swoim pokoju, a kiedy jest zmęczone mówi: idę odpocząć? Któż nie chciałby dziecka, któremu wieczorem śpiewamy kołysankę, gasimy światło, mówimy dobranoc, zamykamy drzwi, a ono zasypia? No i wreszcie któż nie chciałby dziecka, które nie tylko zawsze słyszy, co do niego mówimy, ale i z radością wykonuje nasze prośby i sugestie?

No kto?
Macie ochotę wymienić swojego Nie Aniołka na takiego Aniołka? Zawsze? Czasem? Nawet za dopłatą? Jeśli tak, to niestety, muszę Was rozczarować. Aniołek nie istnieje. Prostuję. Istnieje. W niektórych (czyli nie wszystkich) poradnikach. Ba, są też takie, które przekonują nas, że każdy Nie Aniołek dzięki konsekwentnemu treningowi Aniołkiem stać się może. W realu jednak nie odnotowano takiego gatunku. Nawet jeśli przez chwilę, mogła to być i dłuższa chwila, widziano gdzieś Aniołka, to czar zawsze pryskał. No cóż, takie życie.

To dziecko, które mam w domu Aniołkiem na pewno nie jest. Na pewno nie tym poradnikowym.
I Aniołkiem nie będzie choćbym nie wiem jak była konsekwentna. Zo jest po prostu "ludziem" - jak zwykła o sobie mawiać. No i takim dzieckiem, jakim potrafię się zająć :)

Pozdrawiam. Mama Nie Aniołka :)

P.S. Post powstał ku pokrzepieniu Serc Mam Nie Aniołków, przynajmniej nie tych poradnikowych :). Ku pokrzepieniu Serc Rodziców z KOM (Klubu Oddychających Mam)

Przytul mnie

2011-09-19T23:04:00.003+02:00

Mamo, przytul mnie...

najpierw się uspokój,
jak przeprosisz babcię, to cię przytulę,
nie mam ochoty przytulać takiego niegrzecznego dziecka,
nie mogę cię przytulić, bo zrobiłeś coś naprawdę złego,
daj spokój, przytulają się małe dzieci, a ty jesteś już dużym chłopcem,
przestań się mazgać to cię przytulę,
nie widzisz, że gotuję obiad,
idź do taty, tata cię przytuli,
...

Jestem przekonana o tym, że Zo niczego bardziej nie potrzebuje niż poczucia bezpieczeństwa i bliskości. Moja Córka wyraźnie komunikuje (zarówno werbalnie, jak i niewerbalnie), że potrzebuje pocałunków, głasków, pieszczot i przytulania. Najbardziej potrzebuje przytulania.

Zo przytula się zawsze i wszędzie. Tuż po przebudzeniu i tuż przed zaśnięciem. Między zupą a drugim daniem. Biegnąc ze zjeżdżalni na huśtawkę. Stojąc w kolejce w hipermarkecie i oglądając teatralne przedstawienie. A najmocniej przytula się wtedy, gdy jest smutna, zła, gdy mnie wyprowadza z równowagi, gdy trudno nam się dogadać. Najgłośniej krzyczy "przytul mnie mamo",wtedy, gdy wydarzyło się coś, co wywołuje "kolczaste uczucia" (u niej lub u mnie).

Na jedynym z blogów przeczytałam, że nie należy przytulać dziecka, które zawiodło rodzica, złamał umowę czy zniszczyło zabawkę. Dlaczego? Autor uważa, że w ten sposób dajemy dziecku sprzeczny komunikat - dziecko coś zbroiło, a my je nagradzamy (przytulanie = nagroda). Według niego to nie jest w porządku.

Mam inne zdanie. Najmocniej przytulam Zo właśnie wtedy, gdy "zrobiła coś nie tak". Dlaczego? Rodzicielskie ramiona pełne miłości powinny być ofiarowane dziecku niezależnie od sytuacji. Przytulając, mówię mojej córce: Kocham Cię Zawsze. I jestem przekonana, że kiedy dotykam wściekłą Zo, leczę jej ból, rozczarowanie, frustracje. Wzmacniam jej poczucie wartości. Wyzwalam endorfiny (także własne).

Przytulając daję Zo siłę !

Czuję, bo potrzebuję...

2011-09-15T20:40:00.000+02:00

Czego potrzebujecie by Oddychać?

Klub Oddychających Mam

2011-09-12T22:52:00.001+02:00

Ostatnio w komentarzach pojawiły się pytania o to, co robić by wspierać życie. Swoje i swoich dzieci. Co robić, by porzucić stare schematy, przestać działać z automatu, postępować inaczej.

Warto o tym pomyśleć we wspólnym gronie. W tym celu powołujemy KLUB ODDYCHAJĄCYCH MAM.

Klub powstał z myślą o mamach, które duszą się, gdy:

dziecko postępuje niezgodnie z ich wyobrażeniem (np. zaczyna płakać lub krzyczeć, a Ty chciałabyś żeby powiedziało, o co chodzi; nie chce dać bratu zabawki, a przecież chciałabyś, żeby umiał się dzielić; prosi cię, żebyś go karmiła, a Tobie zależy, żeby było samodzielne);
czują społeczną presję, co do zachowania dziecka (np. nie dość, że jesteś starszy, to na dodatek jesteś chłopcem i dlatego powinieneś ustąpić tej dziewczynce; pamiętaj, by podziękować za prezenty, które goście przyniosą ci na urodziny; przestań się mazgaić, chłopaki przecież nie płaczą);
inni wyrażają sądy o nich, jako o matkach (np. no wiesz, jak możesz oddawać dziecko na weekend do dziadków, skoro to ty jesteś jego matką; czytasz tyle książek, a twoje dziecko nadal jest niegrzeczne; co to za matka, co pozwala swojemu dziecku krzyczeć w miejscach publicznych);
słyszą nieustanne pouczanie i krytykowanie (np. jak ty byłaś mała, to zjadałaś to, co miałaś na talerzu, więc nie rozumiem po co pytasz je na co mają ochotę; przyłożyłabyś jej raz, a porządnie, to wiedziałaby, jak się zwracać do ojca; ja moje dzieci nagradzałam i karałam i teraz nie mam z nimi kłopotu);
dzieciom nakleja się "łatki" (np. ale z ciebie złośliwy chłopiec; mamy w domu prawdziwego aniołka - nie grymasi przy jedzeniu, grzecznie zasypia w swoim łóżeczku, nigdy się nie złości /tak, tak...łatki mogą być też pozytywne/; to wzorowy uczeń i dlatego bierzcie z niego przykład)
dorośli manipulują dziećmi (np. Kasiu, jaka z ciebie śliczna, milutka, grzeczna dziewczynka. Babcia cię taką mocno kocha; skoro nie chcesz podziękować za zabawkę, to oddamy ją innemu dziecku; jak się uspokoisz to pójdziemy na lody, no już)
...

A co to znaczy, że Oddychają?

chcą dostrzegać potrzeby swoje i swoich dzieci,
uznają, że wszystkie potrzeby są ważne,
rozumieją, że uczucia są ściśle związane z potrzebami,
wiedzą, że dziecko jest człowiekiem, a nie że dopiero się nim stanie.

Zapraszamy Cię do Klubu.

Jeśli czasem dusisz się i potrzebujesz łyku świeżego powietrza -napisz.

Pozdrawiamy.
Monika i Ewelina - Oddychające Mamy

Twoje dziecko potrafi...

2011-09-08T06:33:00.001+02:00

czyli więcej w temacie "proszę, przepraszam, dziękuję". Mój mały debiut :)

Moje córka. Ta, która potrafi, także takie rzeczy:

Jak szkoła może zdezorientować dziecko

2011-09-05T18:59:00.000+02:00

Pamiętacie, w jaki sposób rodzice mogą zdezorientować dziecko? Jeśli nie, zajrzyjcie tutaj. Dziś o tym, jak szkoła może dołożyć swoje trzy grosze. Vick Bergman( Demand Euphoria), po raz kolejny tworzy listę 10 sprawdzonych sposobów, by nasze dziecko, tym razem w szkole, poczuło się skonfundowane.

Ukarz dziecko za coś, na co nie ma żadnego wpływu, np. za spóźnienie (mama zaspała, korki po drodze).
Opowiadaj z zaangażowaniem, jak ważna jest fizyczna aktywność dzieci i zmuś je do siedzenia sztywno przez 95% dnia w szkole.
Powiedz, jak ważna jest oryginalność pracy, ale odejmij mu punkty w teście z matematyki za rozwiązanie zadań własnym sposobem.
Zbywaj jego skargi na znęcających się nad nim kolegów przykazując, by było twarde, a następnie ukarz go za odwet na nich.
Nazwij coś „szansą" a potem zrób z tego obowiązek.
Zadaj mu mnóstwo pytań, na które znasz już odpowiedź.
Naucz dziecko, jak ważne są zdrowe nawyki żywieniowe, potem każ mu ignorować głód przez większą część dnia pozwalając zaspakajać go tylko w wyznaczonych momentach, po czym uracz je ohydnym obiadem w stołówce.
Wyznacz dziecku długookresowe zadanie ze specyficznymi wymaganiami, których opis zajmie całą stronę, a na dole dopisz: „Baw się świetnie!"
Powiedz mu, jak ważny jest 8-godzinny nocny odpoczynek i uczyń go niemożliwym do wykonania
Podkreślaj, że jednym z zadań szkoły jest nauczenie dzieci krytycznego myślenia, ale absolutnie nie przywiązuj wagi do ich krytycyzmu wobec szkoły.

Źródło: Miasto Dzieci

Napiszcie proszę, co robi szkoła Waszej Pociechy (albo ta, w której pracujecie), by zapędzić dziecko w kozi róg.

Przepraszam, proszę, dziękuję

2011-09-03T21:35:00.003+02:00

"I co się mówi?", to pytanie-przypomnienie za często pada z ust rodziców. Słyszę je, gdy dziecko skończyło jeść obiad, wylało wodę ze szklanki, pobrudziło lodami koszulkę, otrzymało prezent od cioci lub ofiarowało urodzinowy prezent przedszkolnej koleżance. Za często przypominamy dzieciom o konieczności używania tzw. "magicznych słów", zapominając że najlepszą nauką jest przykład. Jeśli dzieci słyszą nasze "przepraszam", "proszę", "dziękuję", to szkoda czasu i energii na pytanie "i co się mówi?". Uwierzcie mi, dzieci naprawdę są kompetentne.

Zawsze wtedy, kiedy słyszę "podziękuj Pani", "przeproś dziewczynkę", "teraz pora, abyś powiedział dziękuję" , "poproś, może wtedy chłopiec da ci się pobawić samochodem", robi mi się smutno, bo chciałabym, aby dzieci miały możliwość wyrażania siebie w taki sposób, jaki jest im bliski. Używanie "magicznych słów" przez małe dzieci nie służy dzieciom, a rodzicom. To rodzice uważają, że w dobrym tonie jest mówienie "przepraszam", "proszę", "dziękuję". Więcej - rodzice, którzy nauczyli swoje dzieci tych słów uważają, że przysłużyli się społeczeństwu. No bo przecież tyle dzisiaj obojętności i chamstwa.

Zo dziękuje uśmiechając się, mrużąc oczy, ciągnąc mnie za rękę i mówiąc: "jakie to piękne". Przeprasza podchodząc blisko, głaszcząc po głowie lub ręce. Prosi słowami "czy możesz mi dać". Czy to nie jest w dobrym tonie?

Mamy w domu przedszkolaka

2011-09-02T19:57:00.003+02:00

Zaczęło się - pomyślałam 1 września. A zaraz potem zdałam sobie sprawę, że ta myśl będzie mi towarzyszyć przez następne naście lat, każdego 1 września.

Niełatwo jest oddać dziecko w cudze ręce. Oj, niełatwo. Potrzebowałam wielu rozmów, kilku mądrych pozycji i ciągłego przypomnienia sobie powodów, dla których Zo idzie do przedszkola, by pomóc mojemu dziecku wejść w kolejny etap.

To, co było dla mnie najtrudniejsze, to wzięcie odpowiedzialności za własne emocje. To uporządkowanie lęków, obaw, niepewności. To odnalezienie w sobie takiej siły, by spokojnie, pewnie i mądrze wprowadzić Zo w nowy, nieznany ale przecież kolorowy świat.

Szukając tej siły przypomniałam sobie o książce Jean Liedloff "W głębi kontinuum", którą autorka kończy zdaniem: "Nie czekając, aż zmieni się społeczeństwo, możemy zachowywać się poprawnie wobec dzieci i dać im zdrową indywidualną postawę, dzięki której będą mogły poradzić sobie z każdą sytuacją (...) możemy obdarzyć je samodzielnością i sprawić, by miały obie ręce gotowe do zmierzenia się z zewnętrznymi problemami."

Ufam, że ręce (i serce) mojej córki są gotowe do zmierzenia się z nowymi wyzwaniami.Ufam, że i moje serce jest gotowe.

Pozdrawiam. Mama Przedszkolaka.

Brzydkie kaczątko

2011-08-30T16:52:00.001+02:00

Clarissa Pinkola Estes w "Biegnącej z wilkami" na nowo opowiada baśń Andersena o brzykim kaczątku. W jej interpretacji jest to opowieść

o dzikim dziecku, które zostaje wyrzucone poza nawias po tym, jak nie daje się go ujarzmić, oswoić. Dziecku, którego charakter i uosobienie, fantazja i pragnienia nie są mile widziane;
o dziewczynce, która "niesfornie wymyka się stereotypom" i na swoje nieszczęście pada "ofiarą zakusów rodziców, którzy pragną ją położyć na stole operacyjnym i przerobić na swoją modłę wbrew skłonnościom jej duszy";
o matce, a właściwie o wielu matkach: ambiwalentnej, przegranej, matce - dziecko i matce bez matki, a także o silnej matce silnego dziecka;
o kobiecie, która poszukuje swojego miejsca, bo to w którym żyje do niej nie należy, ani jej nie chce;
o krnąbrnych, upartych, o nie rozumiejących podstawowych rzeczy; jak na przykład tego, że dzieci potrzebują dyscypliny;
o rozdarciu powstałym w wyniku konfliktu intuicji ze społecznymi oczekiwaniami.

Polecam.

Złość piękności szkodzi

2011-08-27T09:53:00.002+02:00

i dlatego jesteśmy miłe, grzeczne, potulne, spokojne i usłużne. Nie płaczemy publicznie, bo rozmażemy makijaż. Nie krzyczymy, bo nie chcemy dorobić się łatki histeryczki. Nie rzucamy talerzami, by sąsiedzi nie szeptali "furiatka".
Z dziećmi jest inaczej. Na szczęście. One płaczą, krzyczą, piszczą, walą pięściami, rzucają zabawkami. Wyrażona złość im nie szkodzi, więcej - często pomaga. Dzieci, które mogą wyrażać złość nie będą szukać miejsca, czasu i ludzi, by "się wyładować". Nie kopną więc kolegi pod stołem, nie uszczypią siostry, gdy rodzice nie patrzą, nie uderzą łopatką dziewczynki w piaskownicy, nie przycisną sobie placów (ani nam) trzaskając drzwiami. A jeśli nawet to się zdarzy (a pewnie się zdarzy), to nie z powodu kumulowanej złości.
Zo może wyrażać złość. Dzięki NVC mam więcej miejsca na jej krzyk i płacz. Zdarza się jednak, że to miejsce kurczy się. Zwykle dzieje się tak ponieważ jej krzyk w hipermarkecie wyzwala komentarz "patrz, to jest to bezstresowe wychowanie" , a płacz w restauracji przywołuje kelnera, który informuje mnie, że jeśli Mała nie przestanie tak wyć, to będziemy musiały wyjść. W takich sytuacjach zdarza mi się syknąć "Zo, przestań proszę", choć wiem, że na moja córkę działa to, jak czerwona płachta na byka. Płacz Zo staje się głośniejszy. Mała mnie już nie słyszy. Kuli się jak wystraszony zwierzak. Zatyka uszy. Ucieka ode mnie.

Kiedy zamiast upominania wybieram akceptację i mówię: "Jesteś naprawdę wściekła", płacz nie ustaje ale Zo zostaje przy mnie.
Dzisiaj wybrałam tę opcję.

p.s. Uczmy się od naszych dzieci.

Biegam z wilkami

2011-08-25T11:01:00.002+02:00

Znów czytam "Biegnącą z wilkami". Dostałam ją pięć lat temu od Przyjaciółki i od tego czasu wciąż do niej wracam.

    Nie spieszę się. Clarisa Pinkola Estes pisała ją ponad 20 lat. Zamierzam ją czytać przynajmniej tyle samo.
   Autorka - cantadora (strażniczka starych opowieści) swoją niezwykła opowieść zaczyna od słów: Dzikie zwierzęta i Dzika Kobieta to zagrożone gatunki. Z upływem czasu obserwujemy, jak naturalne instynkty kobiety są coraz bardziej tłumione, odrywane, oddzielane od niej murem. Długo źle je traktowano, podobnie jak przyrodę, dzikie zwierzęta i dziewicze ziemie. Od kilku tysięcy lat, kiedy tylko traciłyśmy czujność, naszą instynktowną, pierwotną naturę zsyłano na wygnanie do najnędzniejszych obszarów psychiki. Duchową krainę Dzikiej Kobiety na przestrzeni dziejów plądrowano i palono, jej kryjówki równano z ziemią, a naturalne cykle podporządkowywano sprzecznym z naturą rytmom, po to, by zadowolić innych.
Nie przypadkiem dziewicze tereny planety kurczą się i giną, w miarę jak zanika zrozumienie naszej własnej wewnętrznej, pierwotnej natury. Nietrudno pojąć, dlaczego prastare lasy i stare kobiety nie są uważane za zbyt wielkie bogactwa. To żadna tajemnica. Nie przypadkiem wilki i kojoty, niedźwiedzie i poddające się naturze kobiety mają podobną reputację. Wszystkie te stworzenia łączą wspólne, pokrewne archetypy związane z instynktami i dlatego otoczone są one niesłusznie złą sławą jako niegodziwe, z natury niebezpieczne i krwiożercze.

      Niełatwa to lektura. Nie sposób jej przeczytać ani w tydzień, ani w miesiąc, ani nawet w rok. To nie jest książka, którą czyta się od deski do deski. Za bardzo absorbuje serce, umysł i ciało. Za głęboko wchodzi i intensywnie pulsuje.
     Polecam ją i nie pożyczam. Wybaczcie. Nie chcę się z nią rozstawać, a i ona nie chce mnie zostawić. Czytam. Płaczę. Uśmiecham się do Dzikiej Kobiety. Porzucam ją i powracam. Czerpię z niej siłę i inspirację.
   Nie pożyczam także dlatego, że wciąż coś w niej podkreślam, piszę, maluję. Na jej stronach jest już moja opowieść. I jest NVC (porozumienie bez przemocy) w czystej, pierwotnej postaci. Nie wiem czy autorka poznała Rosenberga, ale wiem, że pili z jednego źródła. Z tego, za którym tęsknię, gdy oddalam się choćby na metr.
Złota Pszczoła też ją kiedyś polecała. Zajrzyjcie tutaj.

Swoją książkę - opowieść Clarissa Pinkola Estes kończy słowami: Kiedy się opowiada baśnie zawsze zapada noc. Bez względu na miejsce i czas, bez względu na porę roku, kiedy ktoś opowiada baśnie, pod okapem, nad głowami słuchaczy zawisa gwieździste niebo i srebrny księżyc. Czasami pod koniec bajki izba wypełnia się świtem, innym razem zostaje skrawek gwiazd, czasami strzęp burzliwego nieba. I czymkolwiek jest to, co opowieść zostawia za sobą, jest to cała skarbnica, praca nad którą ulepsza duszę.

Polecam.

Władza rodzcielska czyli co?

2011-08-19T17:56:00.002+02:00

... ty tu masz najmniej do powiedzenia
... zrobisz co mówię
... wychodzimy, już
... nie podoba ci się, trudno

Może być też bardziej "humanitarnie":

... przykro mi ale musisz zjeść to, co nałożyłeś sobie na talerz; taka jest zasada
... nie kochanie, jesteś za mała, by móc wybrać
... kotku, ile razy mam ci powtarzać żebyś wreszcie zrozumiał
... proszę stać spokojnie

...tak mówią rodzice, którzy swoje rodzicielstwo uprawiają na bokserskim ringu.

Władza rodzicielska istnieje i istnieć musi (- mówią moi znajomi). Często jednak, źle pojmowana, występuje pod postacią wojny, toczonej między rodzicami, a dziećmi. Wojny o uznanie autorytetu, poszanowanie starych wartości, poczucie bezpieczeństwa - to rodzice; o wolność wyboru, autonomię, kontakt - to dzieci. To jest przede wszystkim wojna o uznanie uczuć i potrzeb - to cel obu stron.
Walczący ze sobą rodzice i dzieci, walczą o to, kto decyduje, kogo będzie na wierzchu, kto ma rację, kto wypowie ostatnie zdanie. I nawet jeśli krew się nie poleje, nie obędzie się bez ofiar. Walcząc zrywamy kontakt. Z dzieckiem i z samym sobą.

W moim przekonaniu dorośli, którzy koniecznie chcą wyegzekwować u swoich pociech pożądaną postawę, przestają słyszeć swój wewnętrzny głos. Ten, który w chwili zagrożenia każe im uciekać, a w sytuacji kryzysowej szukać pomocy.
Dzieci, wobec których rodzice stosują "władzę" w końcu stają się posłuszne. Na zawsze lub na jakiś czas. Robią to, co im mówimy, bo już nie potrafią lub nie chcą (bo się nie opłaca) powiedzieć NIE.

   Rozmawiając ostatnio z koleżanką o władzy rodzicielskiej dowiedziałam się, że przy nowelizacji prawa rodzinnego padła propozycja zastąpienia określenia "władza rodzicielska" - "pieczą rodzicielską". Sprawdziłam w słowniku synonimy "władzy" i "pieczy", i żałuję, że w polskim prawie wciąż funkcjonuje władza rodzicielska.
   Chyba wszyscy zgadzają się co do tego, że rodzic ma prawo użyć siły, nawet fizycznej, wobec dziecka, którego zdrowie lub życie jest w niebezpieczeństwie. Rzecz w tym, że używając jej rodzic robi to ponieważ troszczy się o dziecko, a nie dlatego, że chce nad nim dominować. Czy zatem "piecza rodzicielska" nie jest lepszym określeniem?

     Na koniec coś z naszego podwórka.
     Wczoraj byliśmy na spacerze, w czasie którego dwukrotnie użyłam siły wobec Zo. Siły chroniącej.
Pierwszy raz, siły krzyku, gdy Zo jadąc na rowerze nie zwolniła przed ulicą. Moje "STOP. Zo zatrzymaj się. STOP" wykrzyczane z wszystkich sił zatrzymało ją nie naruszając jej granic. Skąd to wiem? Nie przestraszył jej mój krzyk!
    Inaczej rzecz miała się, gdy powiedziałam Zo by zeszła z drogi (ślepa uliczna wśród jednorodzinnych domów) ponieważ jedzie samochód. Zo to zrobiła, ale nie tak, jak to sobie wyobraziłam. Kiedy samochód bezpiecznie nas minął wzięłam Zo na ręce mówiąc: "DOŚĆ. Ponieważ mnie nie słuchasz, będziesz teraz u mnie na rękach". Zo zaczęła wierzgać nogami, machać rękami i krzyczeć: "puść mnie, puść mnie...". Postawiłam ją na ziemi i odeszłam na bezpieczną (dla niej i dla siebie) odległość. Kiedy eM i Zo podeszli do mnie, eM powiedział: "Zo poprosiła mnie bym Ci powiedział, że nie lubi kiedy na siłę bierzesz ją na ręce. Zo ma do Ciebie prośbę. Jeśli to, co zrobi Zo nie spodoba Ci się powiedz jej konkretnie co ma zrobić i wtedy ona powie TAK lub NIE."
    Nie mam wątpliwości, że tym razem użyłam siły, która podeptała granice Zo.

Family Camp

2011-08-14T16:26:00.001+02:00

Wróciliśmy z FC. Do Zakopanego pojechaliśmy całą rodziną. Ja do "pracy". M na warsztaty. Zo bawić się.

Z Małymi bawiliśmy się tak:

Duzi nie narzekali na brak atrakcji :)

    Z poprzedniego FC przywiozłam zdanie wypowiedziane przez Karstena o tym, że nie jestem odpowiedzialna za uczucia innych ludzi. To ich zaspokojone lub niezaspokojone potrzeby reagują na mnie, moje słowa i czyny.
     W tym roku bardzo żywe jest we mnie to: "Drugi człowiek jest nieznaną krainą. Jeśli myślisz, że go znasz, to tracisz wiele niezwykłych chwil."

Co przywiozę z następnego?Pozdrawiam Was wakacyjnie.
Monika

Kompetente dzieci kontra rodzice

2011-08-06T10:27:00.008+02:00

Dzieci są naturalnymi Żyrafami.
Warto je uważnie obserwować.
Warto być ich uczniami.
Warto nie reagować za wcześnie.
Warto ufać dziecięcej intuicji.
Warto dać się prowadzić za rękę.

Na placu zabaw dwie roześmiane trzylatki, córki dwóch mam koleżanek (jak na ironię, głośno rozprawiających o właściwym podejściu do dzieci) postanowiły w tym samym momencie zjechać ze zjeżdżalni. Ponieważ Ala gotowa była już do zjazdu, niecierpliwa Ola popchnęła ją, by ta szybciej zjechała. Cel został osiągnięty i Ola pomknęła za koleżanką.

Ten "incydent" nie umknął uwadze mam, które równocześnie krzyknęły: OLA!!!. (dodam, że żadnej z dziewczynek nie stała się krzywda).

Zanim mamy podeszły do zjeżdżalni, Ola kucnęła obok Ali, wzięła ją za rękę i uśmiechnęła się do koleżanki. Dziewczynki trzymając się za ręce zamierzały kontynuować zabawę. To niestety umknęło uwadze mam patrzących na swoje córki.

Patrzyły i nie widziały :( A ponieważ nie widziały przejęły inicjatywę.

Mama Ali wzięła obie dziewczynki za rękę, postawiła je naprzeciwko siebie upominając, by na nią patrzyły i powiedziała: "Kiedy jesteśmy na placu zabaw chciałabym aby każda z Was była tu bezpieczna. Nie podoba mi się kiedy jedna popycha drugą". Brawo - pomyślałam. Za szybko. Chyba w gorącej wodzie jestem kąpana. Mama na tym nie poprzestała: "Ola takie zachowanie jest niedopuszczalne. Proszę przeprosić Alę". Ponieważ Ola miała spuszczoną głowę, kobieta dodała: "Olu bądź grzeczna, przeproś Alę. Nie będę tego powtarzać dwa razy". W tym momencie Ala odwróciła się na pięcie, ponieważ zwolniła się huśtawka. Niezaangażowana dotąd mama Oli, chwyciła Alę za rękę mówiąc: "Alu, nie bądź niegrzeczna, Ola chce Cię przeprosić". Ala ze spuszczoną głową stanęła naprzeciwko Oli. Nie wiem jak długo tak by stały, bo jedna z mam powiedziała: "No dobra dziewczynki, trzeba się przeprosić. Bądźcie dla siebie miłe".

Nie, nie mów tak do nich - chciałam krzyknąć. Nie krzyknęłam.

Ola w końcu przeprosiła. Ala (którą koleżanka przecież przeprosiła tuż po zjechaniu za nią ze zjeżdżalni) w trakcie wypowiadanych przez Olę przeprosin, pobiegła w stronę drabinek. "Stój, wróć tu" - krzyknęła jej mamy. Potem padło: "Alu, Ola Cię przeprosiła. Nieładnie jest tak odchodzić. Co powinnaś teraz powiedzieć?"

No co? Jak myślicie?

Żeby być grzeczną, miłą dziewczynką powinna powiedzieć "Nic się nie stało Olu".

Ala okazała się być miła, grzeczną córeczką swojej dobrze wychowanej mamy.

Wiecie dlaczego dzieci nie słuchają dorosłych? Bo dorośli nie mają im nic ciekawego do powiedzenia. Bo dorośli w kółko mówią to samo. A co tam, zaryzykuję - bo dorośli mówią głupoty (czasem, oczywiście)!

Pozdrawiam

Prośba czy rozkaz? Co słyszysz?

2011-08-03T23:42:00.003+02:00

Zbyt często przypinamy dziecku łatkę manipulatora, uparciucha, beksy czy nerwusa wtedy, gdy jasno komunikuje czego chce.

Dzisiaj usłyszałam pytanie: "Nie boi się Pani, że Mała będzie rządzić, jeśli będzie Pani akceptować takie zachowanie?" . "Nie, nie boję się" - odpowiedziałam zgodnie z prawdą. Nie dodałam, że cieszy mnie takie zachowanie Zo, bo moja rozmówczyni była naprawdę zaniepokojona. Cóż takiego zrobiła moja córka? Powiedziała NIE. Postawiła granicę.

Wychodząc z kina (byłyśmy oczywiście na Kubusiu Puchatku) zapytałam Zo, którą postać najbardziej lubi. A ona na to: "Mamo ci..., nie mów do mnie". Przestałam pytać. Wzięłam pod uwagę jej prośbę. No właśnie... Ja usłyszałam prośbę. Mama, która zadała mi to pytanie - rozkaz.
Dlaczego usłyszałyśmy tak skrajne rzeczy? Być może dlatego, że mamy różne doświadczenia związane z obchodzeniem się z naszymi uczuciami i potrzebami (w dzieciństwie, w okresie dorastania, w świecie dorosłych). Może dlatego, że wyszłyśmy z zupełnie różnych domów, wlokąc za sobą metody wychowawcze naszych rodziców. A może mamy zupełnie inny pomysł na bycie ze swoimi dziećmi. To nie wszystkie moje propozycje...

Wielokrotnie pisałam, że rolą rodzica jest dostrzeganie tego, co widzi i usłyszenie tego, co słyszy.
Kiedy Zo artykułuje jakąś swoją potrzebę to, w świecie żyrafy, biorę ją pod uwagę; więcej: włączam jej potrzebę w swoją.. To nie tylko zmniejsza frustrację, ale przede wszystkim nie zrywa kontaktu. I jest jeszcze coś. Jeśli Zo potrafi powiedzieć "nie" swojej mamie, to będzie mówić "nie" także obcym. A przecież o to mi chodzi. Chcę, żeby Zo stawiała granice i broniła ich przed intruzami.

Wychowuję czy akceptuję?

2011-07-31T22:25:00.007+02:00

Przyjechali goście i przywieźli wór słodyczy. Pierwszy pytanie Zo: "czy dzisiaj jest weekend" (w weekend jemy słodycze; zasada wszystkich obowiązująca). Niestety - pomyślałam.
Zo uwielbia słodycze (ma to chyba po M). Mówi o sobie, że jest ciasteczkowo-cukierkowym potworem. Zje tyle, ile dostanie (tak myślę, nie sprawdzałam). A dostała dużo za dużo. No i co teraz? Wychowuję, kontroluję, pouczam czy ją dostrzegam i akceptuję? Masz babo placek.

Już wiem, że teksty typu:

Zo, weź teraz batonik, resztę schowam na jutro (i na następny weekend, i następny, i na kolejne weekendy aż do świąt. Tak na marginesie - dlaczego ludzie przynoszą dzieciom słodycze?),
Kochanie nie możesz zjeść wszystkich słodyczy, bo będzie ci niedobrze,
Nie, nie zgadzam się na spałaszowanie tych wszystkich łakoci, bo taka ilość cukru szkodzi,

nie są nikomu potrzebne. Nikomu nie służą. Stop. Służą - mnie i mojemu matczynemu samopoczuciu. Bez nich jednak też mogę dobrze się czuć.

Choć w przypadku słodyczy, tak trudno mi nie moralizować, gryzę się w język bo ufam, że dostrzeganie dziecka wystarczy, by Zo nauczyła się ile słodyczy może zjeść aby...
Kończę, bo widać za słabo się ugryzłam :)

O poczuciu wartości (krótko)

2011-07-29T23:14:00.005+02:00

"Poczucie własnej wartości i wiara w siebie to pojęcia często używane wymiennie. Jednak nie oznaczają one tego samego (...) Na przekonanie o własnej wartości składają się nasza wiedza o tym, kim jesteśmy, i doświadczenie z tym związane. Poczucie własnej wartości można wyobrazić sobie jaki filar, centrum, jądro (...) Z kolei wiara w siebie jest miarą tego,do czego jesteśmy zdolni - w czym jesteśmy dobrzy i do czego mamy zdolność. Odnosi się do rzeczy, które potrafimy zrobić i celów, które możemy osiągnąć.

(...) poczucie własnej wartości i wiara w siebie to dwie różne rzeczy. Nie można ich równoważyć, bo jedno nie zastąpi drugiego, ale są one ze sobą związane. Jeśli ktoś ma zdrowe poczucie własnej wartości, to rzadko cierpi na brak wiary w siebie. W przeciwną stronę jednak ta zależność nie działa" (J.Jull "Twoje kompetentne dziecko")

Myślałam, że to to samo. Musiałam kilka razy przeczytać ten rozdział, żeby po pierwsze uwierzyć autorowi :), po drugie - dostrzec różnicę, po trzecie - wyraźnie zobaczyć te momenty, w którym mimo ogromnej miłości do Zo (i szczerych chęci) nie wzmacniam jej poczucia wartości, a tym samym wiary w siebie. Kiedy to się dzieje? Zawsze wtedy, gdy ją "poprawiam".
Oto kilka moich reakcji, z wcale nie tak odległej przeszłości:

"Uważaj, żeby się nie wywrócić", "Zo, wolniej, zaraz zderzysz się z drzewem" - Zo jeżdżąca na rowerze biegowym po osiedlowych uliczkach
"Zo, łatwiej Ci jeśli chwycisz nóż w ten sposób" - Zo próbująca przekroić swoim nożem banana
"Hej, jeśli będziesz odpychać się prawą nogą na pewno Ci się uda" - Zo ucząca się jeździć na hulajnodze
"Kochanie, chwyć pędzel tak samo jak chwytasz kredkę gdy malujesz" - wiadomo kiedy

Reagując w ten sposób przekazuję Zo komunikat: nie uda ci się, nie dasz rady. A tego, co potrzebuje moja córka, by budować swoje poczucie wartości, to jedynie być zauważoną w swoim działaniu. I znów wraca do mnie ta sama myśl - podstawowym zadaniem rodzica jest dostrzeganie tego, co widzi.

O tym jak wspomagać poczucie własnej wartości u dziecka przeczytacie w artykule Agnieszki.
Aga, dzięki :)

Bite dzieci widzą świat inaczej

2011-07-26T00:24:00.000+02:00

Dzisiaj razem z Zo byłyśmy świadkami klapsa wymierzonego radośnie brykającemu 4 latkowi. Autor klapsa: mama. Miejsce: Smyk (o ironio). Reakcja widowni: Zo rozpłakała się razem z chłopcem, a ja przypomniałam sobie o kampanii "Dzieciństwo bez przemocy", w ramach której powstały takie spoty telewizyjne:

    Pamiętacie je?

   W Polsce prawo zabrania bić dzieci (nareszcie). Jeden klaps = bicie dziecka. Warto o tym wciąż przypominać. Warto reagować.

Bicie jest głupie

2011-07-24T00:34:00.001+02:00

Dzieci nie będą zachowywać się lepiej, gdy poczują się gorzej.

Co jakiś czas na na ulicy, w sklepie, kościele, na placu zabaw widzę dorosłego (mamę, tatę, babcię, a nawet opiekunkę), który szturcha, popycha, ciągnie dziecko, wymierza mu klapsa, czasem dwa, trzy. Co jakiś czas słyszę: "uważaj, tobie się wreszcie uzbiera", "jak ściągnę pasek to mnie lepiej zrozumiesz", "gdyby dostał raz czy dwa, to dziś nie miałbym z nim takich problemów".
Temat klapsa wraca jak bumerang zawsze wtedy, gdy dzieci robią, zdaniem dorosłych, coś "złego".
Wczoraj Zo powiedziała do Pewnej Dorosłej: "nie będę cię słuchać, nie lubię cię". Dorosła wysyczała do mnie: "gdyby to była moja córka, to dostałaby w dupę". Nie udało mi się Dorosłej udzielić empatii. Nie udało się dotrzeć do potrzeb, które ukryły się za tym zdaniem. Udało mi się jednak nie wściec, bo przypomniałam sobie, że "ludzie nie są złe, ino gupie". Podobnie jak bicie.

Bicie jest głupie, bo:

jest atakiem na godność dziecka - a przecież każdy człowiek, w tym dziecko, ma prawo do poszanowania jego godności i integralności
zaburza rozwój dziecka – bicie przez najbliższe osoby odbiera dziecku odwagę życiową i sprawia, że dziecko staje się osobą niepewną, o niskim poczuciu własnej wartości
utrudnia myślenie – bicie budzi lęk, który zaburza myślenie i zapamiętywanie, nie uczy dziecka jak zachować się poprawnie, za to wywołuje lęk i przerażenie, obawę przed kolejnymi razami
uczy przemocy – bite dziecko uczy się, że „silniejszy ma zawsze rację”, „silniejszy ma prawo bić słabszego”, a „problemy zamiast rozumem łatwiej rozwiązać siłą”
niszczy relacje – gdy dziecko boi się rodzica, nie zwróci się do niego o pomoc w trudnych sytuacjach, skorzysta z rad niedoświadczonych rówieśników lub będzie szukać ucieczki od problemu np. w narkotykach lub alkoholu
niszczy autorytet rodzica – dziecko z czasem zorientuje się, że bijemy, gdyż nie umiemy poradzić sobie z własną złością – i przestanie szanować rodzica
uczy że lepiej jest kłamać – gdy dziecko popełni błąd lub zrobi coś złego, z lęku przed biciem będzie kłamało, na przykład zrzuci winę na młodszego brata.
klapsy stają się coraz mocniejsze – bite dziecko przyzwyczaja się do klapsów i czasem wręcz udaje, że klaps nie boli („To wcale nie bolało!”). Aby uzyskać ten sam efekt rodzic nieświadomie może bić coraz mocniej i spowodować uszkodzenie ciała dziecka
może prowadzić do urazów fizycznych takich jak na przykład siniaki, krwiaki podtwardówkowe, uszkodzenia nerwów, zespół dziecka potrząsanego
przekazuje nielogiczną argumentację – „biję cię dla twojego dobra”, „biję cię, bo uderzyłeś swoja siostrę”
przyczynia się do zwiększenia ilości zachowań agresywnych u dziecka – im częściej dziecko jest bite tym częściej ono samo bije inne dzieci oraz rodzeństwo
jest to udawanie, że klaps ma funkcję edukacyjną – podczas gdy zazwyczaj jest po prostu wyładowaniem złości, frustracji i poczucia niemocy rodzica
jest to przekazywanie przemocy z pokolenia na pokolenie - nie wszyscy, którzy byli bici, sami biją. Lecz wszyscy, którzy biją swoje dzieci, byli bici w dzieciństwie
prowokuje poczucie złości i chęć zemsty, które pozostaje w dziecku
...

Źródło: Bicie jest głupie

Nazwijmy rzeczy po imieniu (a zmienią się w oka mgnieniu - śpiewa lider Raz, Dwa, Trzy). Klaps nie jest metodą wychowawczą, o czym przekonywała mnie i zebraną publiczność Pewna Dorosła. Klaps jest aktem bezradność i zniecierpliwienia. Dowodem bezsilności i niekompetencji. Wymierzany jest po to, by ZMUSIĆ dziecko do posłuszeństwa, do bycia takim, jakim chcielibyśmy go widzieć.

Bicie jest głupie. Zgadzacie się?

Poczucie winy (dzisiaj mam)

2011-07-18T15:48:00.002+02:00

Poczucie winy, wstyd, gniew, lęk, depresja to według Rosenberga tzw. uczucia rzekome, które odcinają nas od życia. Te "uczucia", pochodzące nie z serca, a z głowy, skupiają się na tym, co powinniśmy byli zrobić, co powiedzieć, jak postąpić.

Zawsze wtedy gdy mam poczucie winy (a dzisiaj mam) automatycznie odcinam się od serca, potrzeb i oddalam się od porozumienia współczującego. Zawsze wtedy mam na sobie takie oto uszy...

Kiedy wkładam je (rzadko świadomie) tracę pamięć. Niesamowite odkrycie! Zapominam na przykład o tym, że tylko wtedy, gdy mówię językiem serca, opartym na empatii, komunikuję się z Zo czy z M (o "obcych" dziś nie wspomnę; nie z ich powodu mam poczucie winy). Zapominam, że tylko wtedy, gdy mówię językiem serca, mogę rozwiązać problem bez uciekania się do przemocy. Wtedy też mam szanse dostrzec i zrozumieć potrzeby, własne i drugiego. No i wreszcie mam możliwość zrobienia czegoś dobrego dla Zo i M i poproszenia ich o pomoc w zaspokojeniu moich potrzeb. Niewiarygodne! Naprawdę dzisiaj rano tego nie pamiętałam.
Zajrzałam do notatek z kursu. Za poczuciem winy, wstydem, gniewem, lękiem i depresją zawsze ukryty jest ból. Często - wielki ból. I ten ból pochodzi z nas. To bolą nasze niezaspokojone potrzeby.
Kiedy mam poczucie winy (a dziś mam) potrzebuję duże empatii, bo tylko wtedy mam szanse założyć takie uszy...

Pozdrawiam Was.
Żyrafa, która czasem nie pamięta

p.s. ... to mój sposób na udzielenie sobie empatii

Ja chcę to i to, i tamto, i to też chcę

2011-07-13T19:23:00.006+02:00

Zo zachowuje się tak, jakby wszystko na tym świecie do niej należało albo mogło należeć. Więcej - Ona jest przekonana o tym, że ja i M możemy jej dać wszystko to, czego pragnie. Te dwie prawdy uzmysłowiłam sobie w czasie wczorajszego spaceru ul. Długą. Statystycznie co 10 kroków słyszałam głos mojej córki: "mamusiu kupisz mi balona?", "mamuniu, zobacz jaka kolorowa piłką, chcę ją", "tatusiu mogę zabrać Neptuna do domu?", chcę lody", "daj mi lizaka", "mogę kupić tego delfinka?".
      Przez godzinę Zo wyrażała swoje oczekiwania i pragnienia, a ja z szacunkiem dla niej i jej potrzeb utrzymywałam kontakt odpowiadając: "ten balon jest naprawdę ładny", "chciałabyś mieć taką kolorową piłkę?", "słyszę, że masz ochotę na lody waniliowe". Przy setnym oczekiwaniu (według obliczeń nieobiektywnej i już sfrustrowanej matki) wysyczałam (bez szacunku): "Zo przestań, nie można mieć wszystkiego". I jak to bywa w moim przypadku (uleczalnym, na szczęście), w tej samej sekundzie dotarło do mnie, że zupełnie czymś naturalnym i normalnym jest fakt, iż trzylatka mówi o tym, czego chce.
Za Zo chcę/nie chcę, lubię/nie lubię ukryte są jakieś konkretne potrzeby. Kiedy więc Zo po raz dziesiąty mówi: "chcę ten niebieski balon", to muszę sprawdzić, co kryje się za tym zdaniem. W relacjach dziecko - rodzic to dorosły (zawsze!) jest odpowiedzialny za jakość tych relacji. Oczywiście Zo może chcieć tylko ten balon, ale warto się upewnić. Nasze mieszkanie wszak ma ograniczoną pojemność :)
       Sprawdziłam. Nie o balon chodziło. Godzinny spacer w towarzystwie głośnych turystów poruszających się w różnych kierunkach, to za dużo dla 98 centymetrowego człowieka. Kiedy wyszliśmy na ulicę wijąca się wzdłuż Motławy - mniej zatłoczoną, a więc i cichsza - Zo wspinając się na murki, skacząc między kałużami, zaglądając na rozstawione kramy radośnie obwieszczała: "mamuniu, zobacz jaki duży piracki statek", "tatusiu, popatrz mewa", "oooo...jaka szybka motorówka".

     Dzieci wiedzą czego, chcą. Jeśli ich potrzeby nie są zaspokojone na pewno nam o tym powiedzą. Zaczną marudzić, kopać kamień, kłaść się na ziemi, nie słuchać naszych próśb i gróźb czy wreszcie żądać gwiazdki z nieba :)

I ten statek też chcę :)

Pozdrawiam wakacyjnie :)

Poranne NIE

2011-07-08T16:21:00.001+02:00

Dzisiaj rano Zo otworzyła oczy i prosto z mostu zakomunikowała: Nie dam Ci buziaka. A ja, jak jaka głupia, ucieszyłam się, choć chciałabym cały czas i przez całe życie móc ją przytulać i całować. Ucieszyłam się tak, jak ciesze się zawsze wtedy, gdy Zo jasno komunikuje czego chce, a czego na pewno nie chce. Czasem bywa to trudne, mniej dla mnie, bardziej dla otoczenia. Czasem niezrozumiałe albo rozumiane opacznie. Jak na przykład wtedy gdy Zo:

odmawia przytulenia się do swojej ulubionej cioci,
odwraca buzię gdy dziadek chce ją pocałować,
odtrąca rękę, która chce ją pogłaskać po głowie,
odwraca się plecami gdy rzeczy idą nie po jej myśli.

     Dlaczego te sytuacje wywołują moją radość? Ponieważ Zo stawia granice. Nie muszę tego robić za nią. Jestem uratowana!!! Nie wychowam córuni żądającego gwiazdki z nieba - o czym informuje mnie kolejny bestseller. Papier przyjmie przecież wszystko - myślę. A pieniądz - wiadomo - nie śmierdzi. Nasz rynek zalały wszechwiedzące poradniki (pewnie autorstwa wszechwiedzących dorosłych). Są wśród nich i takie, które dają prawo rodzicom do jednego klapsa. Spróbowałyby kto dać mi klapsa... Ale dziecku? Co za problem. Przecież jest nieposłuszne, wyrzuca piasek z piaskownicy, rzuca się na sklepową posadzkę, pokazuje język... Jeden klaps nikomu jeszcze nie zaszkodził, a ilu ludzi dzięki niemu wyszło na ludzi... GŁUPOTA...

      Pamiętam większość otrzymanych klapsów. Pamiętam także większość kłamstw, które uratowały mnie przed kolejnym klapsem. Wyszłam na ludzi, to prawda, ale nie z powodu klapsów. Możecie mi wierzyć.

      Wracając do porannego NIE. Cieszę się, że Zo nie jest "grzeczną dziewczynką" (to etykieta, na która jestem szczególnie uczulona), która z uśmiechem od ucha do ucha zawsze mówi "dziekuję", "proszę", "przepraszam". Tą "grzeczną dziewczynką" która całuje przyszywaną ciocię, daje się wsadzać na barana widywanemu raz do roku wujkowi, czy podaje rękę każdemu spotkanemu dziecku.
Przesadzam?
   Ja wybieram ludzi, do których się przytulam i których całuję. Z jedną sąsiadką rozmawiam na klatce schodowej o kolejnej bezsensownej decyzji administracji, z inną - nie. Tej koleżance pożyczam żakiet, tamtej - nie. W autobusie nie ustępuję miejsca każdej starszej ode mnie osobie. To ja. A Zo?
    Od niej oczekuje się, że w piaskownicy będzie pożyczać swoje zabawki każdemu dziecku, dzielić się słodyczami, mówić dzień dobry wszystkim sąsiadom, nawet tej strasznej Pani z 2 piętra. Kiedy tego nie robi słyszy "ale z ciebie niegrzeczna dziewczynka".
Ja i Zo mamy takie same potrzeby (będą to powtarzać w kółko). Obie chcemy decydować o sobie i o swoich rzeczach. I obie nie jesteśmy ani grzeczne ani niegrzeczne. Po prostu jesteśmy.

Pozdrawiam Was.
Monika

Jak zdezorientować dziecko

2011-07-03T13:35:00.008+02:00

Na swoim blogu Vick Bergman ( Demand Euphoria) opisuje 10 sprawdzonych sposobów, by nasze dziecko poczuło się skonfundowane.

Jeśli wrzeszczy, nawrzeszcz na nie: Przestań wrzeszczeć! To nieładnie tak wrzeszczeć!
Zabroń mu rozmawiać z nieznajomymi, bo to niebezpieczne, a następnie zwróć mu uwagę, że jest niegrzeczne, kiedy nie odpowiada "dzień dobry" ekspedientce w sklepie.
Powiedz mu, by nigdy nie pozwalało się dotykać, kiedy jest to dla niego nieprzyjemne, ale nie interweniuj, kiedy jego ciocia widywana raz do roku przytula go wbrew jego woli.
Wytłumacz mu, że nie możesz mu kupić batonika, na który ma ochotę, podczas gdy dla siebie kupujesz filiżankę kawy.
Każ mu podzielić się swoją ulubioną zabawką z siostrzyczką, ale gdy chce pobawić się Twoim iPhonem, nie pozwól mu.
Jeśli właśnie uderzyło swoją siostrzyczkę, powiedz mu, że to nieładnie bić kogoś, a następnie chwyć je i uderz.
Nie pozwól mu przestać robić rzeczy, których nie cierpi, bo przecież trzeba być wytrwałym. Za to, gdy wytrwale prosi cię o coś, czego chce, każ mu przestać, bo jego natarczywość jest męcząca.
Nie pozwól mu jeść teraz (gdy jest głodne), ponieważ jeśli zje, nie będzie głodne później (gdy będzie czas na obiad).
Wytłumacz mu, że nie możesz teraz zrobić, o co prosi, ponieważ właśnie piszesz maila. Chwilę później okaż mu swoje niezadowolenie, gdy powie ci, że nie może czegoś zrobić, bo właśnie gra w grę video.
Wytłumacz mu, jak ważna jest szczerość, a potem wpadnij w furię i ukarz je, gdy opowie ci prawdę o czymś, co zrobiło. Następnie okłam je w ważnej sprawie.

Źródło: Miasto Dzieci

Jak jeszcze można zdezorientować dziecko? Macie pomysł? Piszcie.

Co krok pedagog

2011-06-29T22:44:00.004+02:00

   Rosną jak grzyby po deszczu. Prawdziwy wysyp.Codziennie stają na naszej (mojej i Zo) drodze, by przestraszyć moje dziecka, a mnie wkurzyć. Domorośli pedagodzy.
      Co rusz spotykam jakąś życzliwą staruszkę, która chce zabrać moje płaczące dziecko "żeby mamusia miała spokój", statecznego Pana, za którego czasów nie do pomyślenia było, by dziecko chciało usiąść w zatłoczonym autobusie czy doświadczoną mamę, trzech dorosłych synów, która lepiej ode mnie wie, czego Zo potrzebuje. Mam ochotę krzyczeć...

       Jakiś czas temu pewna elegancka 50 latka zaproponowała Zo, że da jej "klapsa, bo mama pewnie tego nie zrobi"(skąd wiedziała?). Zo natychmiast schowała się za mną, mocno chwyciła mnie za rękę i ciuchutko powiedziała: Mamusiu ja nie chcę żeby ta Pani na mnie patrzyła.
      Zuch dziewczyna - pomyślałam. Mimo zachwianego - przez nawiedzoną babę - poczucia bezpieczeństwa jasno komunikuje, czego potrzebuje. Stojąc murem za moją córką, powiedziałam: Proszę nie patrzeć na moje dziecko. Proszę nie mówić do mojego dziecka. Ani do żadnego innego - rzuciłam na odchodne. A na pytanie Zo: Mamusiu kto to był? odpowiedziałam: Dorosły. I kiedyś z pewnością dodam, że dorosły też może mówić głupoty, nie wiedzieć jak się pisze gżegżółka (choć drugoklasista musi) czy pomylić drogę. Nie zabraknie do tego okazji.

   Dorośli WIEDZĄ. Przeczytali instrukcję obsługi dziecka (napisaną przez jakąś super nianię) i poznawszy tajemną wiedzę przywłaszczyli sobie prawo decydowania o dziecku i za dziecko. Dorośli postanowili wychować dzieci na porządnych ludzi i prawowitych obywateli mówiąc im, co jest dla nich dobre, a co nie; co należy czynić, a czego się wystrzegać. Stali się ekspertami od obchodzenia się z dziećmi. Eh, ci dorośli.
    Kochani Rodzice, w zderzeniu z takim dorosłym, ufajcie dzieciom, które w swojej kompetencji wiedzą, czego chcą. Nawet jeśli nie potrafią jeszcze powiedzieć sąsiadce z drugiego piętra, że nie chcą, aby ta tarmosiła ich czuprynę, to z pewnością na jej widok będą zakrywać głowę dłońmi, spuszczać wzrok, "żądać" od rodzica wzięcia na ręce czy (jak robiła to Zo) iść w przeciwnym kierunku. Jeśli na uwagi typu: "jesteś niegrzeczny", "dziewczynki w ten sposób się nie zachowują", "nie płacz, nic się nie stało" (wypowiadane przez babcie, panie w sklepie, nauczycieli ect.) dzieci chowają się za sklepowy filar, robią groźne miny, syczą czy pokazują język, to robią to tylko po to, by siebie ochronić np. przed etykietką.

Czasami myślę, że moim jedynym obowiązkiem, jako rodzica, jest dostrzeganie tego, co widzę.

Pozdrawiam Was.

Nie widzisz mnie

2011-06-21T14:24:00.000+02:00

Leniwe popołudnie. Śpiew ptaków, ciche rozmowy przechodniów, brzdęk garnków - Zo gotuje obiad dla Łatki i Czupurka. W tle szloch i prośby: Mamo zaczekaj. Mamo nie chcę iść sam. Mamusiu ja chcę z Tobą. Nie chcę do domu, chcę się bawić... Mamo zaczekaj...Czekaj na mnie...

Wyglądam przez okno. Chłopiec lat 4 z rozmazaną od płaczą buzią, potykając się co kilka kroków, biegnie za mamą. Dzieli ich kilka metrów. Mama pokonuje swoją drogę rytmicznym krokiem nie oglądając się za siebie.
Mam gule w gardle. Chcę krzyknąć: Hej, on szuka kontaktu z Tobą (fizycznego więc weź go za rękę i emocjonalnego - usłysz go. Przytul i powiedz - wiem, że chciałbyś zostać na placu zabaw. Słyszę jak bardzo chciałbyś się jeszcze pobawić). Nie krzyczę bo wiem, że ta (i inna) mama nie dręczy swojego dziecka celowo, nie chce go krzywdzić. Ona zwyczajnie "idzie" by zaspokoić swoje (lub innych) potrzeby. Nie słyszy swojego syna bo być może:

musi ugotować obiad przed przyjściem męża z pracy i starszego dziecka ze szkoły,
chce jeszcze zrobić zakupy,
jest zmęczona,
myśli o porannej kłótni z szefem,
...

Maluch płacze nie przestając wołać, bo to jego strategia na bycie zauważonym. Nieskuteczna ale chłopiec nie ma innej. Jest jeszcze za mały, by sam zaspokoić swoje potrzeby; potrzebę bezpieczeństwa, bycia zauważonym i usłyszanym, potrzebę zabawy. Jest również za mały, by porzucić swoje potrzeby i wziąć pod uwagę potrzeby mamy. A może nie? Nie dowiem się tego bo jego mama wciąż pędzi za czymś ważnym (dla siebie lub dla innych), bo nie przystaje nawet na chwilę by wyjaśnić synkowi, co takiego musi jeszcze zrobić, że nie mogą dłużej zostać w piaskownicy.

Chłopiec w końcu przestanie płakać... Smutno mi...
Smutno bo tyle razy pędziłam za czymś głucha na wołanie: "mamusiu popatrz, ...zaczekaj, ....posłuchaj, ...przytul mnie" Ratunkiem dla mnie na dziś jest powtarzane przez Zo "ale, ale, ale...mamusiu ale, ale, ale...". Dźwięczy w uszach jak syrena strażacka. Trudno pozostać głuchym. Dziękuję Ci Córeczko za każde "ale"

M

Niewidzialne dzieci

2011-06-17T00:12:00.000+02:00

      Kilka dni temu byłyśmy z Zo na rodzinnym pikniku zorganizowanym przez cudowne przedszkole. Zo bawiła się doskonale skacząc na dmuchanym zamku, pląsając z Pomysłowym Dobromirem i brudząc ręce gliną. Co chwilę przybiegała do mnie krzycząc: "mamusiu, mamusiu popatrz", "mamusiu czy mogę jeszcze raz iść na trampolinę", "mamo chcę ogórka kiszonego", "mamo, chodź, pobaw się ze mną piankami. Ulepimy krokodyla i Zo". Radosny czas. Twórcze miejsce.
   Wśród dzieci, do których Zo lgnęła była pewna czterolatka. Uważna obserwatorka. Ciekawa ludzi i świata dziewczynka. Kreatywna autorka tęczowego kwiatka wielkości arbuza. Tak ja ją widziałam. Tak widziała ją Zo szepcząca mi na ucho: "mamusiu ta dziewczynka pięknie rysuje". Inaczej widziała ją jej mama. A właściwie powinnam napisać: dla mamy ona była niewidzialna.

Niewidzialne dzieci - zdaniem Jespera Juula ("Twoje kompetentne dziecko") - to dzieci, których "nie dostrzega się takimi, jakimi są, ani tego, co czują". To dzieci, których rodzice chcą nauczyć właściwego, stosownego, pożądanego zachowania. Takie dzieci nieustannie słyszą: "baw się z innymi", "podziel się chrupkami", "nie stój jak słup", "przywitaj się z dziewczynką", "przeproś", "przestań krzyczeć", "nie mów tak głośno", "podziękuj" itp. itd.
   Dzieci stają się niewidzialne wtedy, gdy rodzice mają na nie swój plan. Gdy sprawują nad nimi władzę. Zdarza się, że takie dzieci same o sobie myślą jako o niewidzialnych. Jak ta czterolatka z pikniku.
       Bo kiedy dziecko jest wylewne, wymagające i irytujące to jest szansa, że głowę rodzica zaprzątnie myśl: "o co mu chodzi?", "dlaczego tak się zachowuje?". Kiedy jednak dziecko jest potulne, cichutkie, a wypychane ani drgnie, to rodzic opowiada o nim w liczbie trzeciej: "Wie Pani, ona nie lubi się bawić z dziećmi, to taka mała dzikuska". I jakże chciałoby się wtedy rzec: "Hej, Ona tu jest, proszę spojrzeć... o tutaj...".

      Pierwszym krokiem do uczynienia dziecka widzialnym jest, moim zdaniem, przyjęcie jako dogmatu jego woli współdziałania. Dzieci uwielbiają współpracować, o czym pisałam w jednym z pierwszych postów (Potrzeby są Nasze) Proszę mi uwierzyć na słowo :) lub sprawdzić samemu. Dzieciom zależy na współpracy z rodzicami ponieważ one świata poza nimi nie widzą. Żyć bez nich nie mogą i nie chcą. A "kiedy dzieci przestają współdziałać, to dzieje się tak dlatego, że albo zbyt mocno i zbyt długo starały się do tej pory, albo została naruszona ich integralność osobista. Nigdy nie dzieje się to z braku chęci do współdziałania" (J.Juul)

Nie wychowujemy na jutro...

2011-06-13T00:53:00.006+02:00

...bo jutro może nie nadejść.

To zdanie nie tylko głęboko mnie poruszyło ale przede wszystkich uczyniło wolną. Nie od razu. Od razu pojawiły się wszystkie te momenty w których chciałam nauczyć Zo czegoś na przyszłość. Mówienia dzień dobry, przepraszania, odpowiedzialności za swoje zabawki, szacunku wobec drugiego człowieka.
       Czy to coś złego - pomyślałam? Nie - usłyszałam odpowiedzieć trenera choć pytania nie zadałam. Rzecz leży zupełnie gdzie indziej.
        Ucząc Zo "na jutro" muszę nad nią panować, trzymać ją w ryzach, wyznaczać kierunki, przypominać, motywować, nagradzać i karać... Muszę jej mówić, co jest dobre, a co złe; co należy robić, a czego na pewno nie. To wymaga ode mnie generalskich przymiotów. A efekt...?
   Wśród moich uczniów powszechne jest niemówienie "dzień dobry" nauczycielom, którzy ich nie uczą. Znam ich rodziców. W większości to wykształceni, kulturalni ludzie kochający swoje dzieci. Odpowiedzialni i wymagający. Stosujący pochwały i nagany. To rodzice, którzy pragną być przewodnikami dla swoich dzieci i dlatego chcą nimi kierować. To rodzice panujący nad swoimi dziećmi, mający nad nimi władzę. I niestety rzadko mający kontakt z dzieckiem. Nie dlatego, że go nie pragną ale dlatego, że nikt nie nauczył ich jak ten kontakt budować. Nikt nie nauczył tego i mnie. Aż do zeszłego roku.

   Władza nad dzieckiem bierze się z przekonania, że rodzic wie lepiej bo...

ma więcej lat,
przeżył niejedno,
poznał się na ludziach,
jego rodzice też wiedzieli lepiej,
itp. itd.

Władza nad dzieckiem to powszechna praktyka ciesząca się społeczną akceptacją. Krytykowanie, ocenianie, naciskanie, stosowanie gróźb czy obietnic jest ok gdy jest w interesie dziecka (w interesie zdefiniowanym przez rodzica). Rodzice często uważają, że nie mają wyjścia, że muszą tak postępować by dzieci wiedziały, co w życiu jest najważniejsze. I o ile dotąd nie spotkałam rodzica, który wymagałby od swojej pociechy bezwzględnego posłuszeństwa, to znam takich, którzy uważają, że dzieci mają ich słuchać i robić to, co im mówią, bo tylko w ten sposób dzieci wyrosną na ludzi. A to przecież przemoc. Psychiczna.

Kontakt z dzieckiem buduje się rezygnując z Władzy NAD
na rzecz Władzy Z

Co oznacza władza Z dzieckiem? Relację opartą na szacunku dla potrzeb dziecka, na poważnym traktowaniu tej Małej Istoty, na akceptowaniu wyrażanych przez nią oczekiwań, na przyznaniu dziecku prawa do własnego zdania, do powiedzenia "nie". Władza Z dzieckiem nie prowadzi do konieczności przychylenia nieba i ściągnięcia z niego gwiazdki. To nie jest prosta droga do rozpieszczenia swojej pociechy. "Dziecka nie da się rozpieścić dawaniem mu za dużo tego, czego naprawdę potrzebuje" - pisze Juul w "Nie z miłości". Nie zepsujemy więc swoich dzieci rezygnując z Władzy Nad na rzecz Władzy Z.

Dziecko, którego potrzeby są brane pod uwagę chce współpracować. Nie trzeba go do tego przymuszać. Czyni to z autentyczną radością. Dziecko, które nie jest manipulowane karą czy nagrodą słucha swoich rodziców. Sprząta klocki. Wyłącza telewizor po obejrzeniu bajki. Myje zęby. Zasypia przytulając Kota Łatkę. Dlaczego? Ponieważ szanuje potrzeby rodziców, którzy szanują jego potrzeby. Ponieważ słyszy prośbę mamy, która nie jest głucha na jego prośbę. Ponieważ wie, co jest ważne dla taty, który pyta, co jest ważne dla niego.

Pozdrawiam. Monika

Słów kilka o żyrafie i szakalu

2011-06-08T23:38:00.002+02:00

Zgodnie z obietnicą trochę teorii dla zainteresowanych :)

    Porozumienie bez Przemocy (czy jak pisze Marshall Rosenberg - Porozumienie Współczujące, Porozumienie Serca) to sposób komunikowania się oparty na uczuciach i potrzebach. To sposób mówienia i słuchania (stary jak świat - jak utrzymuje autor), który buduje prawdziwe, żywe, bliskie, pełne zrozumienia i akceptacji relacje. To komunikacja, która pomaga w odnalezieniu siebie, w dotarciu do swoich pragnień i do strategii, które umożliwią ich zaspokojenie.

          Marshall w swoich książkach posługuje się obrazem żyrafy i szakala. Nie są to etykiety dla ludzkich zachowań (im Porozumienie bez Przemocy się wymyka) a jedynie symbole.
Szakal to "drapieżnik", który żyje po to, by mieć rację. Jego język obfituje w oceny, krytykę, porównania, analizy. To wujek "dobra rada", który z rękawa sypie rozwiązaniami bo przecież przeczytał stos książek, słuchał wykładów wielkich (i małych) tego świata, ma za sobą terapię itp itd.
Szakala łatwo rozpoznać, bo w czasie rozmowy posługuje się etykietami (jesteś dzieckiem wiec nie masz nic do powiedzenia), stereotypami (kobiety nie są dobrymi przywódcami bo kierują się emocjami), uogólnieniami (wy mężczyźni tak macie). Straszy karami (jeśli dostaniesz z testu jedynkę nie wyjdziesz przez cały weekend z domu) lub kusi nagrodami (jeśli zjesz obiad dostaniesz cukierka). Szakal oczekuje, że inni spełnią jego żądania. Inni są po to, by zaspokajać jego potrzeby. Jeśli tak się nie dzieje szakal kąsa, gryzie, drapie...i już jesteśmy w środku konfliktu.
         Język szakala porównywany jest do języka królów, którzy decydują o życiu i śmierci. To porównanie wciąż jest we mnie żywe. W swoim życiu spotkałam wielu ludzi, którzy chcieli dominować, kontrolować, pouczać."Musisz" "powinieneś", "to twój obowiązek" - to śpiewka szakala. Ach...ile razy i ja ją nuciłam. Nie starczy palców całej mojej rodziny (także dalszej) by zliczyć te wszystkie razy.

Żyrafę - Rosenberg zaadoptował - ponieważ to roślinożerny ssak o ogromnym sercu spoglądający na świat z właściwej perspektywy :) Żyrafa posługuje się językiem uczuć i potrzeb. Mówi w liczbie pojedynczej i o sobie. W czasie rozmowy nastawia się na słuchanie drugiego i bycie przez niego usłyszaną. Potrafi dotrzeć do swoich i cudzych potrzeb, zarówno tych zaspokojonych, jak i niezaspokojonych. Żyrafa wyraża siebie jasno i szczerze. Mówi "nie" kiedy myśli "nie" (czyż nasze dzieci nie są naturalnymi żyrafami?) Odnosi się z szacunkiem i empatią do drugiego. Żyrafa żyje by wzbogacać życie, swoje i innych. By dawać z serca i brać z serca.


       Domyślacie się z pewnością, że te dwa osobniki mają nie tylko język ale i uszy. I to dwie sztuki. O tym co słyszy szakal, a co żyrafa w kolejnym poście jeśli będą zainteresowani.

Szakal i żyrafa to sposoby komunikowania się.

Jeśli czytając ten post pomyślałaś(-eś) o sobie "bywam szakalem" to witaj w klubie. Jeśli jednak kolejną Twoją myślą było pragnienie bycia żyrafą to jesteś moją pokrewną duszą :) I dlatego mam na koniec dla Ciebie, i dla siebie, dobre wieści. Marshall twierdzi, że szakale nie istnieją. To tylko żyrafy z problemami.

Żyrafa z problemami - Monika

P.S. Głodnym wieści o żyrafie i szakalu polecam artykuł Agnieszki TUTAJ

Empatia dla dziecka

2011-06-05T09:18:00.001+02:00

Zo jako dwulatka postrzegana była przez otoczenie jako "mała złośnica". Do dzisiejszego dnia miewa takie momenty, w których przykleja jej się etykietę rozkapryszonego dzieciaka.

Rzucenie zabawki na podłogę, trzaśnięcie drzwiami, donośny tupot nóg czy ryk ze wszystkich siły nie czynią z niej - w oczach widzów tego spektaklu - "grzecznej dziewczynki". Brryyyy...nie cierpię tego określenia. Zawsze wtedy gdy słyszę, że to dziecko jest grzeczne, a tamto nie na krótką chwilę przestaję oddychać. Trochę czasu minęło zanim zrozumiałam, że określenie "grzeczny-niegrzeczny" są przyczynkiem (jednym z wielu) do tworzenia dwubiegunowego świata. Świata, w którym jedni są lepsi a inni gorsi. Świata, w którym tym się należy a tamtym nie.

I ja używałam tego wartościującego określenia. Kiedyś. Wcześniej. Nie dziś. Wtedy nawet poszukiwałam sposobów na poskromienie moje złośnicy. Na próżno. I tak popadając w coraz większa frustrację doszłam do rozdziału o empatii (M.Rosenberg "Porozumienie bez Przemocy. O języku serca"). I cóż tak przeczytałam?

Po pierwsze, że empatia to nie zdolność odczuwania stanów emocjonalnych innych osób - o czym dawno temu poinformowała mnie Pani doktor psychologii. To nie dar wczuwania się w sytuację innych ludzi. Nic z tych rzeczy. Ufff.... Pocieszające i wyzwalające, bo w tych wszystkich razach wybuchu Zo, nie czułam jej złości. Czułam tylko własną. Z minuty na minutę coraz silniejszą. Gotową do eksplozji. I byłam bezradna.

Rosenberg empatią nazywa stan "opróżnienia umysłu i słuchania całym jestestwem". "Najważniejszą składową empatii stanowi obecność: cali jesteśmy z rozmówcą, bez reszty obecni w przestrzeni jego przeżyć". Zanurzeni w konkretnej sytuacji. Skupieni na niej. Ufff... po raz drugi...Tak łatwiej udzielić empatii wydzierającej się Zo. Nie prosto. Łatwiej.

Jak to działa?

Kilka dni temu po obejrzeniu bajki na dobranoc Zo nie chciała wyłączyć komputera prosząc o kolejną bajkę. Nie zgodziłam się przypominając jej, że umówiłyśmy się na jedną bajkę i zaproponowałam, że możemy pooglądać lub przeczytać jakąś książeczkę (Zo bardzo to lubi). Mała na pierwszy rzut oka zaakceptowała moją propozycję ale po chwili wpadła w przysłowiowy szał. Najpierw głośno i teatralnie płakała (ocena-to mój ukryty i przyczajony szakal) a po niespełna minucie rzuciła się na podłogę i waląc nogami o kaloryfer krzyczała: mamusiu chodź tu, mamusiu...

Kiedy do niej podchodziłam wierzgała nogami jak mały źrebak i krzyczała: idź stąd, nie dotykaj mnie. W pierwszym odruchu chciałam jej powiedzieć żeby się uspokoiła, przestała ryczeć, histeryzować. Na szczęście M był w domu a sama jego obecność wystarcza bym się opamiętała (mam takie podejrzenie, że M jest tzw. naturalną żyrafą... a niech to. Nie dość że przystojny, inteligentny to jeszcze z rodziny żyrafowatych)

Wzięłam głęboki oddech i zbliżyłam się do Zo. Nic nie mówiłam. Stałam. Patrzyłam na nią. Z wszystkich swoich sił starałam się być z nią, z jej trudnymi emocjami. Im dłużej jej towarzyszyłam tym coraz słabsze było moje wzburzenie. W którymś momencie wyciągnęłam rękę a Zo podniosła się z podłogi, mocno mnie chwyciła za szyję i pochlipując powiedziała: Mamusiu nie wiem skąd się wziął ten płacz.

Ona nie wiedziała (ma tylko 3 lata). Ja wiedziałam (mam ponad 30). Jej płacz i krzyk to wołanie o pomoc w zaspokojeniu potrzeb. Zo chciała obejrzeć jeszcze jedną bajkę czyli kontynuować zabawę, która dostarczyła jej dużo radości. Jeśli jednak to nie było możliwe, to sama chciała zdecydować o tym jak spędzi czas zanim położy się do łóżka. Skąd to wiem? Nie wiem. Zgaduję. Zdaje się jednak że tym razem zgadłam bo w chwili, w której sobie uświadomiłam jakie jej niezaspokojone potrzeby "wyją" stałam się empatyczną matką.

Monika

Prawdziwa empatia pojawia się, gdy człowiek słucha całym sobą. „Słuchanie samymi uszami – to jedno. Słuchanie rozumiejące – to całkiem co innego. Ale słuchanie poprzez ducha nie odbywa się za pomocą któregokolwiek ze zmysłów i nie jest ograniczone możliwościami ucha ani umysłu. Dokonuje się więc tylko pod warunkiem, że umysł i wszystkie zmysły są puste. Gdy bowiem pustoszeją, słucha całe jestestwo. Możemy wtedy w najbardziej bezpośredni sposób ogarnąć to, co mamy przed sobą, a czego nigdy nie uda się usłyszeć uchem ani zrozumieć umysłem” (Chuang-Tzu)

"Nie" z miłości

2011-05-31T19:45:00.002+02:00

Kolejna książka Jespera Juula ("Nie" z miłości) już w naszych księgarniach. Gorąco polecam. Juul pisze o sztuce odmawiania dzieciom i o prawie dzieci do odmawiania rodzicom.

Posłuchajcie tego:
"Rodzice powinni mówić NIE z czystym sumieniem zawsze wtedy, gdy czują, że chcą to powiedzieć. Tylko w ten sposób pomogą dzieciom zbudować wystarczająco silną integralność, aby kiedyś same potrafiły - w swoim życiu - powiedzieć NIE wtedy, gdy trzeba będzie to zrobić. Niewykluczone, że rodzic usłyszy czasem, iż nie ma pojęcia o niczym lub coś podobnego, ale nie jest to istotne. Istotne jest, żeby można było spojrzeć sobie w oczy"

"...rodzice nie potrafią często przyjąć dziecięcego NIE jako ważnego daru. Dziecięca negacja jest całkowicie szczera i zarazem pozbawiona złej woli czy ukrytych pretensji, które tak często zatruwają słowa dorosłych. Tymczasem rodzice odbierają je zbyt osobiście, nie wiedząc, że nie jest ono skierowane przeciwko nim. Dzieci wyznaczają w ten sposób granice swojego terytorium i pokazują dorosłym, kim tak naprawdę jest ta mała istota, która ich bezgranicznie kocha"

"...dziecka nie da się rozpieścić dawaniem mu za dużo tego, czego naprawdę potrzebuje. Rozpieszczone dzieci to te, które nie potrafią zaakceptować słowa NIE"

"...prawo dziecka do mówienia NIE nie oznacza, że rodzic musi schylać przed nim głowę i podporządkowywać się jego woli. Oznacza tylko, że słowa dziecka - w tym także sprzeciwu - należy traktować poważnie, a przede wszystkim, że trzeba przyznawać mu do nich prawo "

Za autorem życzę sobie i Wam opanowania sztuki mówienia NIE. Takiego NIE, które "powinno pochodzić z wnętrza, być osobiste i robić wrażenie" bo jak pisze Juul dalej "jedyną alternatywą jest ciągłe powtarzanie pretensji typu: Ile razy muszę ci to jeszcze powtarzać? Mówiłam (mówiłem) to już setki razy! Cierpi na tym nasza godność i szacunek dla siebie"

Monika

Nie! Nie! Nie!

2011-05-28T20:44:00.002+02:00

NIE w wykonaniu Zo jest przeważnie donośne i stanowcze. Nie to "Nie", a nie "Może". Jej "nie" bywało dla mnie bolesne. Zdarzało mi się płakać z bezsilności. A w dni, w które i ja byłam na NIE ryczeć po wszystkich i po wszystkim. W takie dni uciekałam się do złamania Zo, przekupienia jej lub porzucenia (babcine serce przyjmie bowiem nieskończoną liczbę NIE).

Dzisiaj znów usłyszałam to stanowcze NIE i na sekundę przestałam oddychać. Na szczęście przechodzący obok M poszturchał mnie i oddech powrócił. Mocno wciągnęłam powietrze nozdrzami i zamiast zareagować po staremu czyli wycedzić przez zęby: Dość. Przestań. Proszę to natychmiast zrobić lub coś w tych klimatach, zaczęłam cicho śpiewać piosenkę, którą przywiozłam z Familii Camp: Chcę usłyszeć tak lub nie, tak lub nie, tak lub nie/ Chce usłyszeć tak lub nie, tak lub nie, tak lub nie./ Bo to jest twój świat/ I choć jeszcze nie znam go on jest pełen barw... Drugą zwrotkę śpiewałyśmy razem: Chcę powiedzieć tak lub nie, tak lub nie, tak lub nie/ Chcę powiedzieć tak lub nie, tak lub nie, tak lub nie./ Bo to jest mój świat/ I choć jeszcze nie znasz go on jest pełen barw...

Warsztaty NVC uzmysłowiły mi, że aby nawiązać kontakt z Zo muszę wybić sobie z głowy (im szybciej tym lepiej dla nas obu), że jestem w stanie przekonać ją do czegokolwiek. Że ta Mała zrobi to, co ja chcę. Daremny trud. Marny zysk. Kilka dni temu wymusiłam na Zo posprzątanie klocków przed kąpielą i w łazience było cicho, sprawnie, sucho...czyli nie było tam życia, nie było Zo. Nie opłaciło się.

Nie chcę tresować mojego dziecka. Chcę mieć z nią kontakt. Dziś, jutro, za rok, 5, 10 i 20 lat. Chcę także aby w pokoju był zrobiony porządek przed snem. Bardziej jednak chcę być z Zo w prawdziwej relacji.

I co teraz? Jak mówi stare porzekadło "cały w tym ambaras, żeby dwoje chciało na raz". A jeśli nie chcą naraz? Zawsze można użyć tzw. władzy rodzicielskiej - słyszę głos niektórych. Można... by zniszczyć naturalną więź istniejąca między rodzicem a dzieckiem.

Wybrałam inną drogę. Jej ufam. Na czym ona polega? Na włączeniu potrzeb dziecka w swoje potrzeby. Potrzebę zabawy (Zo) w potrzebę porządku (ja). Wynik: 1:0 dla NAS. Najpierw pobawimy się jeszcze 5 minut (może uda się pobawić w wrzucanie klocków do pudełka :) ) a potem pójdziemy do łazienki by dalej się bawić. W mycie włosów, puszczanie baniek mydlanych i ubieranie się w piżamę. Potrzeba zabawy to jedna z podstawowych potrzeb dziecka. Warto o tym pamiętać.

Lubię obserwować Zo w czasie zabawy (często robię to z aparatem w ręku :) ). Bawiąc się Zo jest najbliżej swoich potrzeb. Wtedy też najwyraźniej widzę, że to wolna istota, która mówiąc NIE nie planuje ataku na mnie. Jeśli ktokolwiek mnie atakuje w takich momentach to moje przerośnięte ego.

"Nie wypowiedziane przez dwu- lub trzylatka jest prekursorem jego zdolności samoobrony, chęci określenia, czego się chce w życiu oraz motywacji do osiągnięcia tego" (M.Sunderland w "Mądrzy rodzice"). "Nie" czyni z dziecka niezależną, odrębną istotę. Dziecięce "nie" wypowiadane jest z jakiegoś konkretnego, ważnego powodu. Ważnego dla dziecka a tym samym dla rodzica. I to "nie" potrzebuje wsparcia.

Pozdrawiam.

Dzień jak co dzień

2011-05-26T06:26:00.000+02:00

         Jeden z 365 Dni Mam, a co cztery lata nawet jeden z 366. Jeden z tych dni, w którym towarzysząc naszemu dziecku niezliczoną ilość razy przytulamy go, pocieszamy, słuchamy jego historii, płaczemy nad rozbitym kolanem i śmiejemy się aż do boleści brzucha.
         Dzień jak co dzień. I w ten dzień polecam Wam książkę Jaspera Julla "Twoje kompetentne dziecko".
   A na zachętę sam autor: Twierdząc, że dzieci są kompetentne, chcę powiedzieć, że mogą one nauczyć nas tego, co powinniśmy wiedzieć. Dzieci dają nam informację zwrotną, która umożliwia odzyskanie utraconych umiejętności i pomaga pozbyć się nieskutecznych, nieczułych i destrukcyjnych wzorców zachowań. I jeszcze to: Kiedy rodzi się dziecko, jest ono istotą ludzką - a więc społeczną, wrażliwą i empatyczną. Te cechy nie są wyuczone, lecz wrodzone. Jednak aby mogło się rozwijać, dziecko musi przebywać z dorosłymi, którzy respektują i kształtują społeczne, ludzkie zachowania. Potrzebuje nas drogie Mamy.

Więcej o książce możecie przeczytać tu: http://dziecisawazne.pl/twoje-kompetentne-dziecko/

Pozdrawiam.
Mama kompetentnej Zo

Potrzeby są Nasze

2011-05-24T07:37:00.003+02:00

Pierwszą rzeczą, która usłyszałam na Familii Camp było stwierdzenie Karstena, że bez względu na to ile mamy lat, czy jesteśmy dziećmi czy dorosłymi, mamy takie same potrzeby (nie była to pierwsza informacja podana przez trenera ale pierwsza przeze mnie usłyszana).

Jak to? - pojawiło się w głowie - Przecież Zo jest taka mała, a ja taka duża...dzieli nas ponad 30 lat...Ona nie może mieć aż tylu potrzeb ile mam ja... No bo czy niespełna 3 letnia dziewczynka może mieć potrzebę...

Mijające sekundy, a potem minuty na nic się zdały. O jakiekolwiek bym potrzebie nie pomyślała zaraz okazywało się, że Zo też ją ma. Pierwsza przyszła mi na myśl potrzeba rozwoju (dla niej tu przyjechałam) a wraz z nią pojawił się obraz mojej córeczki rysującej "esy floresy" na ścianie swojego pokoju. Przez głowę przelatywały moje własne potrzeby i obrazy z Zo w roli głównej:

potrzeba wolności - Zo wyjąca w parku kiedy wsadzam ją do wózka tłumacząc, że w ten sposób szybciej będziemy w domu
potrzeba bycia zauważoną i usłyszaną - Zo włażąca mi na kolana w trakcie rozmowy z przyjaciółką, zakrywająca swoja rączką moje usta i mówiąca: Mamusiu teraz ja, teraz ja
potrzeba bycia braną pod uwagę - Zo stanowczo domagająca się w restauracji (wśród karcących ją szeptów gości) małej łyżki: ta jest za dużo, zupka będzie się wylewać... nie, to jest łyżeczka do herbatki, ja chcę jeść rosołek...
potrzeba autonomii - Zo wypychająca mnie z pokoju: chcę bawić się z tatą, nie z tobą, idź, mama idź...

Lista jest naprawdę długa a to, co nas z Zo dzieli, to nie potrzeby, a umiejętność ich zaspokajania. Ja to już potrafię (choć nie zawsze w bezprzemocowy sposób), Ona - nie.

Dzieci nie są w stanie zaspokoić wszystkich swoich potrzeb i dlatego potrzebują nas - dorosłych. Potrzebują rodziców nie tylko po to, by znaleźć strategię na zaspokajanie potrzeb, ale także by nauczyć się nazywać i rozpoznawać swoje uczucia. One jednak potrzebują takich rodziców, którzy sami już opanowali te umiejętności i teraz mogą cierpliwie, spokojnie i współczująco towarzyszyć dzieciom. Rodziców, którzy najpierw będą kontaktować się z dzieckiem, z tym czego ono potrzebuje, a dopiero potem zatroszczą się o siebie. I nie oznacza to rezygnacji ze swoich potrzeb na rzecz potrzeb dziecka. Gdyby tak było wyjechałabym z Familii Camp pierwszego dnia :) Wierzcie mi...

Posłużę się przykładem 4 letniego chłopca, który towarzyszył swoim rodzicom na warsztatach, kategorycznie odmawiając udziału w zajęciach dla dzieci. Mały siedział na podłodze bawiąc się samochodami i zadając głośno pytania swoim coraz bardziej zdenerwowanym rodzicom. Rodzicom, którzy z jednej strony chcieli aktywnie brać udział w warsztatach, z drugiej - zatroszczyć się o swojego syna. Mały po kilku minutach znudzony jeżdżeniem samochodami zafundował im kraksę drogową. Samochody uderzały o siebie coraz głośniej, Maluch piszczał z zachwytu a rodzice nerwowo rozglądali się po innych uczestnikach mocno zażenowani cała sytuacją. W tym momencie do Małego podeszła Zofia. Dialog potoczył się mniej więcej tak:

Zofia: Widzę, ze bawisz się samochodami

Mały: Tak

Zofia: Lubisz bawić się samochodami?

Mały: Tak

Z: Czy mógłbyś mi powiedzieć na czym polega twoja zabawa?

M: Samochody jeżdżą i jeżdżą i mają wypadki

Z: Fajna zabawa

M: Pobawisz się ze mną?

Z: Chciałbyś abym się Tobą pobawiła?

M: Tak. Pobawisz się ze mną?

Z: Bardzo chętnie pobawię się z Tobą jak skończą się zajęcia

M: Naprawdę?

Z: Jasne

M: Super

Z: Mam do Ciebie prośbę. Czy zechciałbyś mi pomóc?

M: Tak. Co mam zrobić?

Z: Czy Twoje samochody mogłyby ciszej o siebie uderzać?

M: Tak

Z: A czy mógłbyś mówić do rodziców szeptem. W ten sposób pomógłbyś mnie i Karstenowi, który prowadzi zajęcia. Kiedy jest głośno Karsten nie słyszy zadawanych pytań. Czy chciałbyś mu pomóc?

M: Tak

Cała rozmowa trwała trochę ponad minutę a przyniosła ulgę rodzicom i jednocześnie nie odebrała radości zabawy Małemu.

Powtórzę to jeszcze raz: Najpierw kontaktujcie się z dzieckiem, z tym czego ono potrzebuje.

A teraz przykład z własnego podwórka.

Wczoraj Zo zażądała jajka niespodzianki. Odmówiłam córce ponieważ mamy zasadę, że słodycze jemy tylko w weekend. Zo jakby nie słysząc moich słów głośno powtórzyła: daj mi jajko. Jeszcze raz, bardzo spokojnie, wyjaśniłam jej dlaczego nie dostanie jajka dorzucając mimochodem coś tam o szkodliwym działaniu cukru. Przesadziłam, wiem :)

Zo mocno zdenerwowana krzyknęła: ja chcę jajko i rozpłakała się...Na nic się to zdało. Matka Zo miała chwilową amnezję. Na szczęście Mała zaczęła wyć. Piszę na szczęście bo wraz z tym jej wyciem dotarło do mnie, że nie biorę jej pod uwagę, że mówię tylko o sobie, o własnych potrzebach (dotrzymywania umów, troski i ochrony np. przed wczesną próchnicą). Teraz nareszcie mogłam skontaktować się z moim dzieckiem. I znów wystarczyło trochę ponad 60 sekund by kolejne dziecko było usłyszane. Zo uśmiechnięta i w podskokach powędrowała do swojego pokoju. Bez jajka niespodzianki. I w tej sytuacji nie chodziło mi o to, by Zo zrobiła to, na czym mi zależało (to byłaby manipulacja). Chciałam z nią tylko (choć prawdziwsze będzie słowo - aż) nawiązać kontakt.

Zo usłyszana

Zo nie brana pod uwagę

Dziś już wiem, że Zo chce współpracować wtedy, gdy jej potrzeby są przeze mnie uwzględnione. Brane pod uwagę. Często nawet nie muszą być zaspokojone. Ona budzi się kiedy słyszę jej potrzeby. Inne dzieci - też.

Przekonajcie się sami.

Pozdrawiam !

Tak to się zaczęło

2011-05-21T20:32:00.002+02:00

Rok temu, w czerwcowym numerze "Zwierciadła" przeczytałam artykuł Zofii Cyran - Żuczkowskiej i podjęłam decyzję - sprawdzę czy to działa. Co? - zapytał mój M. Język serca. Porozumienie bez Przemocy. Metoda Rosenberga.NVC (Nonviolente Communication)

Znajomi przemilczeli mój pomysł, koleżanki słuchały zdziwione, przyjaciółki mówiły: daj spokój, przecież nie bijesz Zo, M powiedział: jedź

Na Family Camp spotkałam Zofię i Karstena Schacht-Petersena (certyfikowanego trenera NVC) i po raz pierwszy usłyszałam o nowym sposobie komunikowania się z ludźmi. Nowym dla mnie, bo sam Rosenberg twierdzi, że człowiek z natury pragnie porozumiewać się "bez przemocy". Już pierwszego dnia doświadczyłam skutków tego nowego języka i zapragnęłam komunikować się z ludźmi, szczególnie z najbliższymi, językiem żyrafy, empatii, serca. Językiem, który wzbogaca życie, pomaga nawiązać prawdziwy kontakt z drugim człowiekiem, uczy rozpoznawania i nazywania potrzeb i zaspokajania ich bez szkody dla kogokolwiek.

Ameryki nie odkryłam? Jestem innego zdania. Na FC po raz pierwszy usłyszałam moją 2,5 letnią córeczkę. A muszę Wam powiedzieć, że już nosząc Zo pod sercem byłam dojrzałą, oczytaną mamą. Wiele czasu i energii poświęciłam na przygotowanie się do największej z moich ról - roli mamy. W mojej biblioteczce są książki, które choć za oceanu, nie są szybką receptą na sukces. "Pozytywna dyscyplina" Jane Nelsen była moją ulubioną pozycją na długo przed pojawieniem się Zo. Książki Tracy Hogg ("Język niemowląt", "Język dwulatka" czy "Zaklinaczka dzieci...") przez pierwsze dwa lata mojego macierzyństwa przyniosły odpowiedzi na wiele pytań. Dlaczego więc szukałam dalej? Z powodu tego głosu, który nam kobietom dany jest by "odkryć naturę rzeczy". Zawierzając swojej intuicji poszłam tam, gdzie mogłam zobaczyć wszystko takie jakie jest.

A jakie było? Poprawne - dla starego świata. Dla mnie i dla Zo raniące. I nie pomagały zapewnienia że zupełnie czymś normalnym jest fakt, iż czasem dziecko irytuje. Nie pocieszały deklaracje innych mam, że im też zdarza się podnosić głos. Nie dawała ulgi świadomość, że to minie, że to tylko książkowy bunt dwulatka... Potrzebowałam czegoś więcej. I tym, co dostałam na warsztatach i co dostaję będąc słuchaczem rocznej szkoły NVC chcę dzielić się z tymi wszystkimi, którzy chcą odkryć naturę rzeczy.

Kolejne posty będą poświęcone komunikacji z Najmniejszymi i problemom, które towarzysza Macierzyństwu i Ojcostwu. Pisząc chcę przypominać sobie, i Wam, jeśli zechcecie czytać, na czym polega porozumienie bez przemocy i dlaczego tak trudno jest nam komunikować się w ten właśnie sposób.

Zapraszam!
Dorastająca Żyrafa - Monika